Stalag Luft III Sagan (II)

 

Stalag Luft III Sagan (I)

Stalag Luft III Sagan był niemieckim obozem jenieckim z czasów II wojny światowej, zlokalizowanym w pobliżu dzisiejszego Żagania. Założono go w 1942 roku z przeznaczeniem dla pojmanych lotników oraz oficerów sił alianckich. 

Początkowo przebywali tu głównie Brytyjczycy, a później także obywatele USA, Australii, Nowej Zelandii, ZPA, Kanady i różnych krajów europejskich. Na początku września 1944 do tego Stalagu przywieziono kilkusetosobową grupę lotników radzieckich ze zlikwidowanego w Łodzi (Litzmannstadt) Stalagu Luft II. Na przełomie lat 1944–1945 w Stalagu Luft 3 przetrzymywano ok. 10 tysięcy jeńców, w tym ok. 100 Polaków.

Miejsce to słynęło z rygorystycznych zabezpieczeń, piaszczystej gleby i mikrofonów mających uniemożliwić podkopy. Mimo to, w nocy z 24 na 25 marcu 1944 roku doszło tam do legendarnej „Wielkiej Ucieczki”. Jeńcy wykopali tunel o kryptonimie „Harry”, który mierzył około 111 metrów długości. 

Łącznie z obozu zdołało wydostać się 76 alianckich pilotów. Tylko trzem uciekinierom udało się bezpiecznie dotrzeć do krajów neutralnych. Rozwścieczony Adolf Hitler rozkazał schwytać i rozstrzelać 50 odnalezionych lotników. Wydarzenie to stało się inspiracją dla słynnego hollywoodzkiego filmu „Wielka ucieczka” z 1963 roku. Obecnie na terenie dawnego obozu funkcjonuje Muzeum Obozów Jenieckich, które pielęgnuje pamięć o tamtych wydarzeniach.

Stalag VIII C i Stalag Luft III w Żaganiu

Stalag VIII C i Stalag Luft III to dwa niemieckie obozy jenieckie funkcjonujące w Żaganiu podczas II wojny światowej. Pierwszy z nich powstał już we wrześniu 1939 roku dla żołnierzy walczących na frontach lądowych. Przez Stalag VIII C przeszły tysiące jeńców różnych narodowości, w tym Polacy, Francuzi i Rosjanie. W obozie tym panowały katastrofalne warunki bytowe, które doprowadziły do masowej śmierci więźniów.

Z kolei Stalag Luft III utworzono w 1942 roku specjalnie dla pojmanych lotników alianckich. To właśnie tam miała miejsce słynna „Wielka Ucieczka” z marca 1944 roku. Brytyjscy i alianccy lotnicy uciekli przez wykopany w tajemnicy tunel o nazwie „Harry”. W odwecie za tę akcję Niemcy zamordowali aż 50 schwytanych uciekinierów. 

Dziś pamięć o obu tych miejscach pielęgnuje Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu. Współcześnie tereny poobozowe stanowią cel podróży dla historyków, turystów i rodzin dawnych żołnierzy z całego świata.

Pomnik Ofiar Stalagu w Żaganiu

Pomnik Ofiar Stalagu w Żaganiu to monumentalny monument upamiętniający jeńców wojennych. Został on uroczyście odsłonięty 3 września 1961 roku. Obiekt znajduje się bezpośrednio przed siedzibą Muzeum Obozów Jenieckich. Tu znajdowały się niemieckie obozy jenieckie: Stalag VIII C i Stalag Luft III, z którego nastąpiła znana ucieczka 76 lotników. Autorem rzeźby jest utytułowany polski artysta Mieczysław Welter. 

Głównym elementem monumentu jest postać wycieńczonego jeńca symbolizująca cierpienie ofiar. Przedstawienie ma na celu potępienie zbrodniczej działalności Wehrmachtu w czasie II wojny światowej. Miejsce to stanowi ważny punkt na mapie pamięci narodowej dla historyków, turystów i rodzin dawnych więźniów z całego świata.

Ponary - Wileński Katyń

 

W Ponarach koło Wilna w czasie II wojny światowej rozegrała się tragedia ludności żydowskiej i polskiej, głównie Wileńszczyzny. Poznaj historię tego miejsca. 

Kaplica cmentarna na wileńskiej Rossie

Centralna kaplica cmentarna na wileńskiej Rossie to jeden z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych punktów tej zabytkowej nekropolii. Budowla powstała w latach 1841–1850 według projektu znanego architekta Tomasza Tyszeckiego. Wzniesiono ją w stylu neogotyckim, choć jej wnętrze kryje wyraźne cechy klasycystyczne. W 1888 roku kompleks wzbogacił się o charakterystyczną, murowaną wieżę-dzwonnicę. Obiekt ten przez lata stanowił oś kompozycyjną cmentarza, stojąc dawniej pomiędzy dwoma okazałymi kolumbariami. 

W listopadzie 2019 roku w podziemiach kaplicy uroczyście pochowano odnalezione szczątki powstańców styczniowych, w tym Zygmunta Sierakowskiego i Konstantego Kalinowskiego.

Obok kaplicy spoczywa wybitny historyk Lelewel.

Wilno - śladami historii

 Spacerujemy po Wilnie, stolicy Litwy, śladami historii, zwiedzając najważniejsze zabytki.

Cmentarz wojskowy na Rossie w Wilnie

Cmentarz wojskowy na Rossie w Wilnie powstał w 1920 roku i stanowi integralną kwaterę słynnego zespołu nekropolii. Niewielki plac zlokalizowany jest bezpośrednio przed wejściem głównym na teren Starej Rossy. 

Głównym i najbardziej znanym punktem tego miejsca jest Mauzoleum „Matka i Serce Syna”. Pod czarną płytą z wołyńskiego granitu spoczywają tam szczątki Marii z Billewiczów Piłsudskiej oraz urna z sercem jej syna, marszałka Józefa Piłsudskiego. 

Wokół mauzoleum w równych rzędach ułożone są mogiły polskich żołnierzy oraz ochotników poległych w walkach z bolszewikami w latach 1919–1920. Na tym samym cmentarzu pochowano także żołnierzy Armii Krajowej, którzy stracili życie w lipcu 1944 roku podczas operacji „Ostra Brama”. Znajdują się tu również groby trzech polskich wartowników, którzy mieli zginąć we wrześniu 1939 roku, pełniąc honorową straż przy grobowcu z rąk żołnierzy Armii Czerwonej. 

Całość otoczona jest niewysokim murem, a na teren kwatery prowadzi urokliwa furtka z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej.

Cmentarz na Rossie w Wilnie

Cmentarz na Rossie w Wilnie to jedna z najważniejszych i najpiękniejszych polskich nekropolii narodowych. Założony na początku dziewiętnastego wieku cmentarz urzeka swoim unikalnym, tarasowym położeniem na malowniczych, zalesionych wzgórzach. Miejsce to stanowi niezwykle cenny zabytek historii, kultury oraz sztuki sepulkralnej z wieloma zabytkowymi nagrobkami. 

Najważniejszym punktem dla polskich rzesz pielgrzymów jest usytuowane przy samym wejściu Cmentarz Wojskowy. To właśnie tam spoczywa matka Józefa Piłsudskiego wraz z sercem swojego wybitnego syna. 

Na Rossie pochowano również wielu innych zasłużonych Polaków, w tym poetów, malarzy, profesorów oraz powstańców styczniowych. Przez lata zaniedbań wiele zabytkowych, unikalnych pomników na tym zabytkowym cmentarzu uległo niestety poważnemu zniszczeniu. Obecnie dzięki staraniom społecznych komitetów oraz darczyńców trwa nieustanna renowacja tych pięknych nagrobków.