Gotyk w Muzeum Wschodniosłowackim w Koszycach (I)

Wystawa gotycka w Muzeum Wschodniosłowackim w Koszycach, zatytułowana „Wieki w sztuce”, to jedna z najcenniejszych ekspozycji stałych tej instytucji. Prezentuje ona bogaty zbiór sakralnych i świeckich artefaktów pochodzących z okresu od XIII do początków XVI wieku. 

Wśród eksponatów znajdują się unikatowe rzeźby drewniane, ołtarze skrzydłowe oraz malarstwo tablicowe reprezentujące kunszt dawnych mistrzów z regionu Górnych Węgier. Ekspozycja pozwala prześledzić rozwój architektury i rzemiosła artystycznego, ukazując wpływ gotyku na codzienne życie mieszkańców dawnych Koszyc. 

Ważnym elementem wystawy są detale kamieniarskie i metalowe okucia, które przetrwały z historycznych budowli miasta. Zwiedzający mogą podziwiać nie tylko obiekty kultu religijnego, ale także przedmioty użytku codziennego i meble z epoki. Wystawa mieści się w głównym, neorenesansowym gmachu muzeum, co tworzy ciekawy kontrast architektoniczny z prezentowaną treścią.

Teatr Narodowy w Koszycach

Teatr Narodowy w Koszycach (Národné divadlo Košice) to jedna z najpiękniejszych i najbardziej reprezentacyjnych budowli w historycznym centrum miasta. Obecny neobarokowy gmach został wzniesiony w latach 1879–1899 według projektu wybitnego architekta Adolfa Lánga. 

Budynek powstał w miejscu dawnego teatru z 1788 roku, który musiał zostać zamknięty ze względów bezpieczeństwa. Charakterystycznym elementem architektury jest bogato zdobiona fasada oraz rzeźba Aurory z pochodnią, wieńcząca szczyt obiektu. 

Wnętrze teatru zachwyca kunsztownymi dekoracjami stiukowymi oraz sceną w kształcie liry. Sufit nad widownią zdobią polichromie przedstawiające sceny z najsłynniejszych dramatów Williama Szekspira, takich jak „Otello” czy „Romeo i Julia”. Teatr jest instytucją wielogatunkową, posiadającą własne zespoły opery, baletu oraz dramatu. Ciekawostką jest fakt, że pod budynkiem znajduje się rozbudowany system podziemi, które są większe niż sam teatr widoczny na powierzchni.

Więzienie Miklusza w Koszycach

Więzienie Miklusza (słow. Miklušova väznica) to jedna z najbardziej mrocznych i fascynujących atrakcji turystycznych w słowackich Koszycach. Obiekt ten powstał w XVII wieku z połączenia dwóch gotyckich kamienic mieszkalnych pochodzących z przełomu XIII i XIV wieku. 

Przez ponad trzysta lat, aż do 1911 roku, budynek pełnił funkcję miejskiego więzienia oraz siedziby kata. Wewnątrz zachowały się autentyczne cele, pomieszczenia dla strażników oraz oryginalne wyposażenie izby tortur. Obecnie kompleks jest częścią Muzeum Wschodniosłowackiego, oferując wystawy poświęcone historii sądownictwa i karania. Zwiedzający mogą zobaczyć podziemne lochy oraz wystawę narzędzi tortur, które dają wgląd w surowe prawo dawnych wieków. Budowla jest unikalnym przykładem architektury więziennej, zachowanym w niemal niezmienionym stanie od czasów średniowiecza.

Kolumna morowa w Koszycach

Kolumna morowa, znana również jako Immaculata, jest uznawana za najpiękniejszy barokowy zabytek rzeźbiarski w całym mieście. Pomnik wzniesiono w latach 1720–1723 jako wyraz wdzięczności mieszkańców za wygaśnięcie niszczycielskiej epidemii dżumy z lat 1709–1710.

Monument stanął w północnej części placu głównego (Hlavná ulica), w symbolicznym miejscu, gdzie dawniej znajdowała się średniowieczna szubienica. Kolumna ma 14 metrów wysokości i jest zwieńczona figurą Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. Na jej cokole umieszczono posągi trzech świętych: św. Józefa, św. Sebastiana oraz św. Władysława, patronów chroniących przed chorobami.

Podstawę konstrukcji zdobią płaskorzeźby przedstawiające alegorie klęsk, z którymi mierzyło się miasto: dżumy, wojny oraz głodu. Według lokalnej legendy, w fundamentach kolumny ukryte są relikwie św. Walentego. Monument otacza kute ogrodzenie z filarami, na których znajdują się rzeźby kolejnych świętych i aniołów, m.in. św. Elżbiety Węgierskiej i św. Michała Archanioła.

Kościół św. Antoniego z Padwy (dawny franciszkanów) w Koszycach

Kościół św. Antoniego z Padwy (franciszkanów) to drugi najstarszy zachowany kościół w Koszycach na Słowacji. Pierwotnie gotycka świątynia została w późniejszym okresie przebudowana w stylu barokowym. Znajduje się w historycznym centrum miasta przy ulicy Hlavnej.

Świątynia została zbudowana w 1333 roku z inicjatywy węgierskiego rodu Perényi specjalnie dla zakonu franciszkanów. Kościół był poświęcony św. Mikulaszowi (Mikołajowi). Zachowane elementy gotyckie wskazują na to, że kościół posiadał wspaniałą gotycką dekorację rzeźbiarską. 

Do oryginalnych należą reliefy nad wejściem, ponadto we wnętrzu kościoła swój pierwotny gotycki charakter zachowały kamienne sedilia przy ołtarzu a także zachowane sklepienia nad prezbiterium, dawny chór zakonników oraz kamienne detale architektoniczne.

Po wielkim pożarze miasta w 1556 roku budynek przez pewien czas służył jako magazyn wojskowy. W latach 1597–1671 świątynia pełniła funkcję katedry dla biskupów z Egeru, którzy schronili się w Koszycach przed Turkami.

W okresie reformacji był to jedyny kościół rzymskokatolicki w całym mieście, który nie został przejęty przez protestantów. Kiedy kościół został zwrócony franciszkanom, został poddany renowacji a sama świątynia została poświęcona nowemu patronowi - św. Antoniemu z Padwy. Obecny wygląd kościoła jest wynikiem barokizacji przeprowadzonej po odzyskaniu obiektu przez franciszkanów w 1717 roku.

Wnętrze zdobią barokowe ołtarze, w tym ołtarz główny o unikalnej konstrukcji baldachimowej poświęcony św. Antoniemu Padewskiemu.

Po utworzeniu biskupstwa w Koszycach w 1804 roku, odnowiony klasztor franciszkanów został podniesiony do rangi seminarium św. Karola Boromeusza., a kościół stał się kościołem seminaryjnym. W chwili obecnej franciszkanie nie mają już swojej siedziby w mieście.    

Wnętrze jest pod silnym wpływem stylu barokowego. Główny ołtarz jest wyposażony w cenną konstrukcję architektoniczną - retabulum baldachimowe. Większość ołtarzy, ambona oraz wyposażenie kościoła pochodzi z lat 1760-1770.

Historia pieniądza w muzeum wschodniosłowackim w Koszycach (II)

 

Wieża św. Urbana w Koszycach

Wieża św. Urbana (słow. Urbanova veža) to jedna z najważniejszych historycznych budowli w Koszycach, pełniąca pierwotnie funkcję dzwonnicy sąsiadującej z nią katedry św. Elżbiety. Ta gotycka kampanila z XIV wieku jest poświęcona św. Urbanowi, patronowi winiarzy, co nawiązuje do winiarskich tradycji regionu. 

Wieża ma 45 metrów wysokości i łączy w sobie elementy gotyku, renesansu oraz baroku. Jej bryła na planie kwadratu zwieńczona jest charakterystycznym piramidalnym dachem.

W wieży znajduje się kopia potężnego dzwonu o wadze 7 ton (oryginał ważył 5 ton), odlanego w 1557 roku po wielkim pożarze miasta. Przed wieżą można zobaczyć zrekonstruowane fragmenty oryginalnego dzwonu, który uległ zniszczeniu w kolejnym pożarze w 1966 roku.

Wokół dolnej części wieży znajdują się arkady wybudowane w latach 1911–1912. W ich ściany wmurowano 36 nagrobków z okresu od XIV do XVII wieku, w tym jeden rzymski datowany na IV wiek. 

Wieża znajduje się w samym centrum starego miasta przy ulicy Hlavná. Po trwającej kilka lat renowacji, zabytek jest znów w pełni udostępniony dla zwiedzających. Wewnątrz można podziwiać wystawy oraz wspiąć się po 160 stopniach na taras widokowy, z którego rozciąga się panorama miasta i okolicznych gór.

Wieża tworzy harmonijny zespół architektoniczny wraz z katedrą św. Elżbiety i kaplicą św. Michała.

Pomnik maratończyka w Koszycach

Pomnik Maratończyka w Koszycach (słow. Socha maratónca) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta, upamiętniający Międzynarodowy Maraton Pokoju – najstarszy bieg maratoński w Europie, odbywający się od 1924 roku. Pomnik został wykonany z brązu przez słowackiego rzeźbiarza Arpáda Račko. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 8 października 1960 roku. 

Znajduje się w centrum miasta na Placu Maratonu Pokoju (Námestie Maratónu mieru), w pobliżu Muzeum Wschodniosłowackiego. Rzeźba o wysokości 3,2 metra przedstawia nagiego biegacza (Filippidesa) w ruchu. Na cokole widnieje grecki napis „Nenikhamen” (zwyciężyliśmy). Na pylonach pod rzeźbą wyryte są nazwiska wszystkich zwycięzców koszyckiego maratonu. 

Pomnik jest punktem centralnym obchodów maratonu. W każdą sobotę poprzedzającą niedzielny bieg (zazwyczaj w pierwszy weekend października) odbywa się przy nim uroczyste zapalenie ognia maratońskiego.