Ściana została odsłonięta w czerwcu 1990 roku. Mur jest o długości 37,5 metra i wysokości ponad 2 metrów. Widnieje na nim napis po polsku o treści „Pamięci Żydów pomordowanych w Chełmnie 1941–1945”.
Nad znajdującą się w murze bramą widnieje ponadto napis po hebrajsku: „Oto jest brama Pana, przez nią wejdą sprawiedliwi” (cytat z Ps 118(117), 20. Obiekt znajduje się na śródleśnej polanie, która w latach okupacji była świadkiem masowych egzekucji i ukrywania ciał w zbiorowych mogiłach.
Konstrukcja ta dała początek oficjalnym, instytucjonalnym formom upamiętniania tragedii Holocaustu w regionie. Współcześnie to właśnie przed nią odbywają się cykliczne uroczystości państwowe, religijne oraz coroczne Marsze Pamięci.
Pierwsze próby uporządkowania terenu masowych grobów podjęto w latach 50. XX wieku, a w 1957 roku postawiono tam Gwiazdę Dawida na słupku. Projekt pomnika wyłoniono w drodze konkursu z 1961 roku, w którym zwyciężyła praca rzeźbiarza Józefa Stasińskiego i architekta Jerzego Buszkiewicza. Oficjalne odsłonięcie monumentu miało miejsce 24 września 1964 roku. Zgodnie z ówczesną polityką historyczną obiekt nazwano „Pomnikiem Ofiar Faszyzmu”.
Monumentalna rzeźba przedstawia symboliczną, pękniętą ścianę. Na froncie pomnika znajduje się wielka płaskorzeźba przedstawiająca kontur mobilnej komory gazowej oraz prowadzone na śmierć ofiary. Wyryto także wymowny napis: „Pamiętamy”, stanowiący wieczne ostrzeżenie dla przyszłych pokoleń. Na tylnej ścianie umieszczono fragment wstrząsającej odezwy więźnia Izraela Zygelmana. Wykonany z żelbetu monument ma 36 metrów długości, 35 metrów szerokości oraz 6,7 metra wysokości.
Konstrukcja z szarego betonu celowo budzi surowe, przygnębiające wrażenie, odzwierciedlając ogrom tragedii, jaka się tu rozegrała. Wokół pomnika powstały dodatkowe upamiętnienia, w tym wysoki mur pamięci z 1990 roku, pamiątkowe obeliski oraz kolekcja macew.
Pod pomnikiem regularnie odbywają się państwowe i religijne uroczystości upamiętniające ofiary Holokaustu.
