Klasztor w Pożajściu (Kowno, Litwa)

Klasztor w Pożajściu (Pažaislio vienuolynas) to największy zespół klasztorny na Litwie i jeden z najwspanialszych zabytków baroku w Europie Północno-Wschodniej. Obiekt położony jest na malowniczym półwyspie nad Zalewem Kowieńskim. 

Klasztor został ufundowany w drugiej połowie XVII wieku przez kanclerza wielkiego litewskiego, Krzysztofa Zygmunta Paca. Zaprojektował go włoski architekt Giovanni Battista Frediani, a dekoracje wnętrz wykonali artyści z Florencji. Kompleks zbudowano z przeznaczeniem dla surowego zakonu kamedułów. 

Centralną część założenia stanowi kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, zwieńczony okazałą kopułą. Architektura wyróżnia się charakterystycznym dla baroku układem, bogatą sztukaterią oraz licznymi freskami. Wnętrza świątyni słyną z przechowywanego tam cudownego obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem, nazywanej Matką Pięknej Miłości.

W XIX wieku, po powstaniach narodowych, klasztor został skasowany przez władze carskie i zamieniony na cerkiew prawosławną. W okresie międzywojennym opuszczone budynki przekazano litewskiemu zgromadzeniu sióstr św. Kazimierza. Po II wojnie światowej, w czasach sowieckich, w obiektach mieścił się szpital psychiatryczny oraz archiwum .Obecnie klasztor odzyskał swój dawny blask i jest udostępniony do zwiedzania, a także pełni funkcję ważnego ośrodka kulturalnego, w tym gospodarza festiwalu muzycznego.

Katedra św. Piotra i Pawła w Kownie

Bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kownie to największa świątynia katolicka na Litwie i jedyna gotycka bazylika w tym kraju. Obiekt wzniesiono z czerwonej cegły na początku XV wieku, a jego budowę ukończono w połowie XVII stulecia. 

Archikatedra znajduje się w samym sercu Starego Miasta, tuż przy Placu Ratuszowym. Jest uznawana za największy i najważniejszy gotycki obiekt architektoniczny na Litwie. Budowla łączy w sobie także elementy stylów renesansowego i barokowego, które dodano podczas późniejszych przebudów. 

Wnętrze świątyni zachwyca przepięknym ołtarzem głównym, bogato zdobionymi kaplicami oraz zabytkowymi nagrobkami. Jednym z najbardziej znanych elementów jest grobowiec litewskiego poety Maironisa, który spoczywa przy murach katedry. W 1921 roku papież Benedykt XV nadał świątyni prestiżowy tytuł bazyliki mniejszej. Obecnie obiekt pełni funkcję kościoła katedralnego dla archidiecezji kowieńskiej. 

W podziemiach katedry znajdują się krypty, w których pochowani są ważni biskupi oraz zasłużone dla Kościoła postacie. Ze względu na swoje wyjątkowe położenie i znaczenie historyczne, jest to jeden z najchętniej odwiedzanych zabytków podczas wizyt w Kownie.

Pomnik Petrasa Vileišisa w Kownie

Pomnik Petrasa Vileišisa w Kownie to monument z granitu i brązu, odsłonięty w grudniu 2025 roku. Upamiętnia on wybitnego inżyniera, mecenasa, wydawcę oraz jedną z kluczowych postaci litewskiego odrodzenia narodowego. 

Monument znajduje się w centrum Kowna, na skwerze u zbiegu ulic Kęstutisa i Giedymina. Rzeźbę zaprojektowali ukraińscy artyści Oles Sydoruk i Boris Krylov, a sam odlew został wykonany w Ukrainie. Pomnik przedstawia postać Petrasa Vileišisa z brązu w stroju z epoki, siedzącego na krześle, co nadaje mu bliski, miejski charakter.

Żyjący w latach 1851–1926 Petras Vileišis był starszym bratem Jonasa Vileišisa (burmistrza Kowna). Zasłynął jako genialny inżynier budowy dróg i mostów kolejowych, a zarazem fundator pierwszej litewskojęzycznej gazety codziennej Vilniaus žinios. W latach 1922–1923 aktywnie działał w Kownie jako urzędnik państwowy i mecenas kultury.

Muzeum szkoły amsterdamskiej w Kownie

W budynku w stylu szkoły amsterdamskiej, przy ul. Vytauto pr. 58-6 w Kownie mieści się muzeum. Jest to jedyny budynek w tym stylu na Litwie, wzniesiony w 1928 roku. Budowę budynku mieszkalnego sfinansowali właściciele fabryki tkanin „Liteksas” Mozė Posvianskis i Giršas Klisas, którzy sami mieszkali w mieszkaniach na drugim piętrze, a pozostałe wynajmowali.

Budynek zaprojektował architekt Jokūbas Peras, który miał zaledwie 27 lat. Wnętrza zdobią cenne dzieła sztuki litewskich autorów z lat 20. i 40. XX wieku. W pokojach znajdują się naczynia, książki, meble zaprojektowane na Litwie, a nawet sprzęty gospodarstwa domowego z tamtego okresu.

Pomnik króla Aleksandra Jagiellończyka w Kownie

Pomnik króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka został oficjalnie odsłonięty w Kownie 15 lipca 2024 roku, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Monument znajduje się nieopodal parku Ramybės. Ważąca trzy tony i mierząca ponad pięć metrów wysokości rzeźba została odlana z brązu w Kijowie. Jej autorami są znani ukraińscy rzeźbiarze Oleś Sydoruk i Borys Kryłow. 

Postać monarchy upamiętnia jego historyczne zasługi dla umacniania państwowości. Król został wyróżniony za troskę o kowieńską parafię oraz tamtejszą bazylikę archikatedralną. Pomnik stanowi symbol wielowiekowych, bliskich związków pomiędzy Polską a Litwą.

Cmentarz poległych litewskich bojowników z powstania czerwcowego 1941 r. w Kownie

Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w parku Ramybes w Kownie powstały nowe pomniki. Pomnik Krzyż-drzewo (rzeźbiarz Robertas Antinis) poświęcony uczestnikom powstania czerwcowego został wzniesiony w 1991 roku. Towarzyszy mu tablica z nazwiskami powstańców. 

Powstanie czerwcowe w 1941 roku w Kownie było antysowieckim zrywem zbrojnym zorganizowanym przez Litewski Front Aktywistów (LAF). Rozpoczęło się ono 23 czerwca, tuż po ataku Niemiec na ZSRR, i miało na celu odzyskanie niepodległości Litwy. Powstańcy w Kownie zbrojnie zaatakowali wycofujące się oddziały Armii Czerwonej oraz przejęli kontrolę nad kluczowymi obiektami w mieście. Sukcesem zakończyła się akcja opanowania kowieńskiej rozgłośni radiowej. 23 czerwca 1941 roku na falach radia ogłoszono deklarację odrodzenia niepodległej Litwy. Uroczystego odczytania orędzia dokonał Leonas Prapuolenis, a w mieście ogłoszono powstanie Tymczasowego Rządu Litwy z Kazisem Škirpą na czele. Zryw w Kownie trwał kilka dni i zmobilizował tysiące litewskich ochotników walczących o suwerenność. W trakcie chaosu wojenno-okupacyjnego, przy współudziale części litewskich formacji zbrojnych inspirowanych przez Niemców, doszło wówczas w mieście do tragicznych pogromów ludności żydowskiej. 

W 2011 roku w miejscu pochówku ofiar Powstania Czerwcowego ustawiono 40 małych brązowych krzyży.

Dom Perkuna w Kownie

Dom Perkuna (lit. Perkūno namas) to jeden z najcenniejszych i najbardziej oryginalnych świeckich zabytków późnogotyckich na całej Litwie. Ta imponująca kamienica została wzniesiona w drugiej połowie XV wieku przez gdańskich kupców hanzeatyckich i przez lata służyła im jako kantor handlowy. Swoją wyjątkową nazwę budynek zawdzięcza XIX-wiecznemu odkryciu, kiedy to w jednej z nisz ściennych znaleziono figurkę zinterpretowaną jako posążek pogańskiego boga piorunów – Perkuna.

W kolejnych stuleciach obiekt zmieniał swoje przeznaczenie, służąc jezuitom jako kaplica, a w XIX wieku mieszcząc szkołę oraz pierwszy kowieński teatr dramatyczny. 

Budowla wyróżnia się niezwykle bogatą, kunsztowną fasadą z czerwonej cegły, ozdobioną ostrołukowymi wnękami oraz skomplikowanym, dekoracyjnym szczytem. Obecnie odrestaurowany zabytek ponownie znajduje się w rękach zakonu jezuitów, a w jego wnętrzach działa muzeum poświęcone pamięci Adama Mickiewicza, który pracował w Kownie jako nauczyciel.

Pomnik Pogoni w Kownie

Pomnik Pogoni, nazywany oficjalnie jako „Wojownik Wolności” (lit. Laisvės karys), to monumentalna rzeźba z brązu odsłonięta w 2018 roku tuż obok zamku w Kownie, na Litwie.

Siedmiometrowy monument przedstawia konnego rycerza z uniesionym mieczem oraz tarczą, co stanowi przestrzenne odwzorowanie Vytisa – historycznego herbu Litwy. Imponujące dzieło zostało zaprojektowane przez znanego litewskiego rzeźbiarza Arūnasa Sakalauskasa, a sam odlew rzeźby wykonano na Ukrainie. 

Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się w przeddzień Dnia koronacji króla Mendoga i stało się ważnym symbolem litewskiej tożsamości oraz walki o niepodległość. Dziś ten dynamiczny monument doskonale komponuje się z tłem rzeki Wilii i jest jednym z najbardziej fotografowanych obiektów na kowieńskiej starówce.

Zamek w Kownie

Zamek w Kownie to najstarsza murowana warownia obronna na terenie Litwy. Budowla powstała w drugiej połowie XIV wieku w strategicznym miejscu u ujścia rzeki Wilii do Niemna. 

Głównym celem wzniesienia tej gotyckiej fortecy była skuteczna obrona przed powtarzającymi się atakami Krzyżaków. Jako jedyny zamek na Litwie posiadał on unikalną strukturę składającą się z dwóch rzędów murów obronnych. 

W 1362 roku, po długim i zaciętym oblężeniu, warownia została doszczętnie zniszczona przez wojska zakonne. Obiekt szybko odbudowano, a pod koniec XIV wieku wielki mistrz krzyżacki podpisał w jego murach zawieszenie broni z Witoldem. Po słynnej bitwie pod Grunwaldem twierdza straciła znaczenie militarne i została przekształcona w luksusową rezydencję. 

W późniejszych stuleciach w zamkowych komnatach wielokrotnie gościli polscy królowie oraz litewscy książęta. Do czasów współczesnych przetrwała jedynie około jedna trzecia pierwotnej konstrukcji zamku. 

Obecnie w zrekonstruowanej baszcie mieści się ciekawy oddział Muzeum Miejskiego w Kownie. Malownicze tereny zielone wokół ruin są popularnym miejscem piknikowym oraz przestrzenią dla lokalnych festiwali.

Biały Łabędź - ratusz w Kownie

Ratusz w Kownie na Litwie został zbudowany w 1542 roku, a ze względu na swoją smukłą sylwetkę i jasną fasadę jest pieszczotliwie nazywany przez mieszkańców „Białym Łabędziem”. 

Ta trzykondygnacyjna budowla stanowi wspaniałą mieszankę stylów architektonicznych: od gotyku i renesansu po elementy późnego baroku. Obiekt znajduje się w samym sercu kowieńskiej starówki na Placu Ratuszowym. W przeszłości pełnił funkcję siedziby władz miejskich oraz magazynu, natomiast obecnie mieści się w nim Urząd Stanu Cywilnego oraz Muzeum Miejskie.