Raszyn - miejsce pamięci z czasu II wojny światowej

W lipcu 1943 roku niemieccy okupanci przeprowadzili masową egzekucję około 100 więźniów politycznych z warszawskiego Pawiaka. Jako miejsce tej brutalnej zbrodni wybrano zadrzewiony, ustronny teren położony malowniczo pomiędzy raszyńskimi stawami. 

Ofiarami mordu byli Polacy przetrzymywani wcześniej w więzieniu na Pawiaku, stanowiącym wówczas największe niemieckie więzienie polityczne w okupowanym kraju. Wśród rozstrzelanych osób znajdowali się przede wszystkim członkowie polskiego ruchu oporu oraz przedstawiciele krajowej inteligencji. Egzekucja w Raszynie wpisywała się w hitlerowski plan systematycznej i potajemnej likwidacji elit polskiego społeczeństwa. Niemieccy oprawcy starali się zachować całą akcję w tajemnicy przed okolicznymi mieszkańcami, wybierając słabo widoczne miejsce straceń. Podobne masowe mordy na więźniach Pawiaka realizowano w tamtym okresie regularnie również w innych podwarszawskich miejscowościach, takich jak Palmiry czy Magdalenka. 

W 1967 roku na miejscu straceń w Raszynie uroczyście wzniesiono pomnik ku czci pomordowanych rodaków. Współcześnie ten monument przypomina kolejnym pokoleniom o tragicznych losach więźniów Pawiaka i wojennej historii Raszyna.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Zadusznikach - droga dobrzyńsko-kujawska

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Zadusznikach to zabytkowa świątynia neogotycka wzniesiona w latach 1873–1875. Znajduje się w miejscowości Zaduszniki na Ziemi Dobrzyńskiej. Parafia w tym miejscu ma wielowiekową historię i została erygowana już w XIV wieku. Obecny budynek kościoła wzniesiono na miejscu poprzedniej świątyni, która uległa zniszczeniu w pożarze w 1831 roku. 

Projekt architektoniczny tej neogotyckiej budowli stworzył znany architekt Henryk Marconi. Świątynia ma charakterystyczną dla swojego stylu strzelistą bryłę i ozdobne detale architektoniczne. Wnętrze kościoła skrywa historyczne elementy wyposażenia sakralnego oraz dawne ołtarze. Budowla jest cennym przykładem dziewiętnastowiecznej architektury sakralnej w regionie oraz znajduje się na dobrzyńsko-kujawskim szlaku camino.

Słynny z wielkiej ucieczki obóz jeniecki w Żaganiu

 

W Żaganiu działały dwa niemieckie obozy jenieckie Stalag VIII C i Stalag Luft III, słynny z wielkiej ucieczki 76 lotników.

Pomnik - tunel Harry w Żaganiu

Pomnik i miejsce po tunelu „Harry” w Żaganiu upamiętniają słynną „Wielką Ucieczkę” alianckich jeńców z obozu Stalag Luft III w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku. Oryginalny tunel „Harry” mial 111 metrów długości i został wykopany przez więźniów na głębokości około 10 metrów. 

Jego przebieg w żagańskim lesie oznaczono w terenie, a miejsca wyjścia i wejścia upamiętniono specjalnymi tablicami oraz pomnikiem z nazwiskami uciekinierów.

Z tunelu zdołało się wówczas wydostać 76 lotników, choć większość z nich została później schwytana i zamordowana przez Gestapo, tylko 3 lotnikom udało się uciec z niewoli.

Wejście do tunelu Harry w Żaganiu

Wejście do słynnego tunelu „Harry” w obozie Stalag Luft III w Żaganiu ukryto sprytnie pod podłogą baraku mieszkalnego numer 104.

zarys baraku 104

Zamaskowany właz znajdował się pod piecem kaflowym, co utrudniało jego odkrycie przez niemieckich strażników. Korytarz zaczynał się na głębokości kilku metrów pod ziemią i prowadził w stronę pobliskiego lasu. 

Przez ten ukryty otwór w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku próbowało uciec 76 alianckich lotników.

Wielka ucieczka z Żagania

Wielka Ucieczka miała miejsce w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku z niemieckiego obozu jenieckiego dla lotników alianckich. Głównym pomysłodawcą i organizatorem tej niezwykle skomplikowanej operacji logistycznej był brytyjski dowódca eskadry Roger Bushell.

Jeńcy wykopali pod ziemią trzy tajne tunele o kryptonimach „Tom”, „Dick” i „Harry”, z których ostatecznie ukończono tylko ten ostatni. Tunel „Harry” miał długość aż 111 metrów i biegł na głębokości 9 metrów pod powierzchnią ziemi, omijając obozowe zabezpieczenia.

Do budowy podziemnej konstrukcji więźniowie użyli tysięcy drewnianych desek z łóżek oraz skonstruowali własny, sprytny system wentylacyjny. Z obozu zdołało uciec 76 lotników, jednak z powodu błędu w obliczeniach wyjście z tunelu wypadło tuż przed linią lasu, a nie w ukryciu między drzewami. 

Akcja wywołała ogromną wściekłość u Adolfa Hitlera, który osobiście wydał rozkaz natychmiastowego schwytania i bezwzględnego ukarania uciekinierów. Niemcy zmobilizowali masowe siły policyjne i wojskowe, w wyniku czego schwytano aż 73 uciekinierów, z których 50 rozstrzelano.

Tylko trzem lotnikom (dwóm Norwegom i Holendrowi) udało się bezpiecznie dotrzeć do krajów neutralnych i zyskać upragnioną wolność. Ta bohaterska akcja stała się symbolem niezłomności i została zekranizowana w słynnym amerykańskim filmie „Wielka ucieczka” z 1963 roku ze Steve'em McQueenem w roli głównej.

Barak 104 ze Stalagu Luft III w Żaganiu

Barak 104 znajdował się na terenie niemieckiego obozu jenieckiego Stalag Luft III w Żaganiu. Obiekt ten zyskał światową sławę jako kluczowe miejsce słynnej „Wielkiej Ucieczki” alianckich lotników z marca 1944 roku. To właśnie w tym budynku, bezpośrednio pod piecem grzewczym, jeńcy ukryli wejście do podziemnego tunelu o kryptonimie „Harry”. 

Prace konspiracyjne wewnątrz baraku trwały przez wiele miesięcy i wymagały od więźniów ogromnej precyzji oraz ostrożności. Konstrukcja budynku była celowo uniesiona nad ziemią, aby niemieccy strażnicy mogli łatwo kontrolować podłoże w poszukiwaniu podkopów. Mimo tych zabezpieczeń, w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku z baraku 104 ku wolności ruszyło 76 uciekinierów. 

Choć oryginalny budynek nie przetrwał do naszych czasów, pamięć o tamtych wydarzeniach pozostała niezwykle żywa. Obecnie przy Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu stoi wierna, sfinansowana przez stronę brytyjską replika baraku 104. Rekonstrukcja ma wymiary 12 na 26 metrów i jest wyposażona w odtworzone przedmioty z codziennego życia jeńców wojennych.

Stalag Luft III Sagan (II)