Biskupin. Wioska piastowska (I)

Już przed II wojną archeolodzy zarejestrowali w Biskupinie ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego. Badania archeologiczne odsłoniły pozostałości m.in. kamiennych palenisk z dawnych domostw, na podstawie których zinterpretowano układ wioski, która istniała tutaj w X-XI wieku jako osada usługowo-rzemieślnicza, gospodarczo związana z niewielkim gródkiem, który w tym czasie funkcjonował na półwyspie biskupińskim.

Rekonstrukcja „Wioski piastowskiej” ma postać owalnicy z placem pośrodku, wokół którego znajduje się kilkanaście domostw, tzw. kurnych chat, wielkości około 25-30 m2, z paleniskiem w środku, bez otworów okiennych. Zbudowane są one w technice zrębowej oraz plecionkowo-słupowej. Ze względu na bliskość jeziora można przypuszczać, że dachy były kryte trzciną. 

Wyposażenie wnętrza chat obrazuje życie codzienne w okresie wczesnopiastowskim, m.in. różne dziedziny dawnego rękodzieła, jak obróbka skór, rogu, poroża i kości, garncarstwo, a także wytwarzania żywności – piec chlebowy, kowalstwa – rekonstrukcja wczesnośredniowiecznej kuźni, oraz dziegciarstwa (produkcja dziegciu). „Wioska piastowska” jest obiektem na „Szlaku Piastowskim”.

Zwierzyniec w Biskupinie

Atrakcją rezerwatu archeologicznego w Biskupinie są również zwierzęta zbliżone do ras pierwotnych, jakie żyły na naszych terenach przed wiekami i jakie w różny sposób służyły ludziom. Zwierzęta mieszkają w „Zwierzyńcu”, czyli w rozległych zagrodach, w których znajdują się rekonstrukcje dawnych obiektów związanych z hodowlą.

Od wielu lat w Biskupinie hodowane są koniki polskie – prymitywna, odporna na choroby i wytrzymała rasa koni wywodząca się od leśnych tarpanów. Poszerzono hodowlę o owce wrzosówki i kozy. Owce wrzosówki spokrewnione są z muflonem europejskim i należą do grupy owiec północnych, krótkoogoniastych, odpornych na złe warunki środowiskowe i niedostatki pożywienia. Najmniej od czasów prehistorycznych zmieniły się kozy. Od kilku lat hodowane jest także bydło rasy polskiej czerwonej.

Dziś pozyskiwane jest runo owiec wrzosówek do przędzenia nici, którą barwi się metodami tradycyjnymi i wykorzystuje w „pradziejowych” warsztatach tkackich. Bydło służy w pokazach pradziejowej orki.

Biskupin. Osada obronna (V)

Biskupin. Wioska piastowska (II)

 

Biskupin. Osada obronna - wnętrze chaty (IV)

 

Biskupin. Osada obronna - rekonstrukcja (III)

Obecna rekonstrukcja osady obronnej w Biskupinie obejmuje pomost, bramę, kilka odcinków wału, falochron, dwa rzędy chat i ulicę. 

Wał posiada współczesne rozwiązanie w postaci wewnętrznych schodów prowadzących na jego koronę w celach widokowych. Warto wiedzieć, że np. wysokość wejścia do chat odtworzono na podstawie zachowanych, wyplatanych z gałęzi „furtek”. 

Natomiast nie wiemy, czym kryto dachy, ale ponieważ dzisiaj najbliższa okolica obfituje w trzcinę i sitowie, sądzimy, że tak samo było w przeszłości i użycie tych materiałów jest najbardziej prawdopodobne. W chatach prezentowany jest wystrój i wyposażenie charakterystyczne dla przełomu epoki brązu i żelaza. 

W czasie sezonu można tu spotkać wykonawców, odzianych w stroje nawiązujące do ówczesnych realiów, opowiadających o życiu sprzed około 2700 lat. Część chat przystosowana jest do tematycznych lekcji muzealnych.

Biskupin. Osada obronna na półwyspie (II)

Osadę zbudowano na wyspie, więc jedyną drogą prowadzącą do niej był pomost. Wejścia do osady strzegła brama z dwuskrzydłowymi wrotami osadzonymi na czopach. Choć stojąca dziś w tym miejscu charakterystyczna wieża, będąca od lat symbolem Biskupina, jest hipotetyczną wizją, zdaje się, że istnienie punku obserwacyjnego byłoby praktycznym rozwiązaniem.

Rekonstrukcja osady obronnej w Biskupinie obejmuje część zabudowań, na które w przeszłości składało się 106 domów, ułożonych w 13 rzędach, rozdzielonych ulicami wyłożonymi drewnem. Regularnie rozlokowane domostwa otaczała ulica okrężna, ułatwiająca komunikację. 

Całość osady otoczona była wałem obronnym o nieznanej wysokości. Wiemy za to, że jego szerokość u podstawy wynosiła nawet 3 m, a konstrukcja składała się z drewnianych skrzyń, budowanych w technice zrębowej i wypełnionych ziemią, piaskiem i kamieniami. Aby ochronić wał przed podmywaniem, od strony jeziora umieszczono pod skosem rzędy pali pełniące rolę falochronu i łamacza kry.