wtorek, 3 listopada 2026

Dom bankowy Wilhelma Landaua w Łodzi


Dom bankowy Wilhelma Landaua to kamienica znajdująca się przy ulicy Piotrkowskiej 29 w Łodzi. Kamienica jest przykładem najbardziej efektownego budownictwa secesyjnego w Łodzi. Bank Wilhelma Landaua założony w 1858 roku należał do najpoważniejszych prywatnych banków warszawskich końca XIX wieku. W Łodzi bank działał od 1870 roku. Po zakupie w początku XX wieku działki przy posesji nr 29, Wilhelm Landau zlecił wykonanie projektu nowej siedziby. Projekt trzypiętrowej kamienicy z mansardowym dachem, w kwietniu 1902 roku, wykonał łódzki architekt Gustaw Landau-Gutenteger. Budowa została ukończona w 1903 roku. Bank zajmował w tej kamienicy jedynie pierwsze piętro, na drugim i trzecim wynajmowano cztery wielopokojowe luksusowe mieszkania, natomiast parter wynajmowano na sklepy. W latach międzywojennych gmach został sprzedany Polskiemu Bankowi Przemysłowemu we Lwowie, później zaś właścicielowi prywatnemu. 


W latach 1945–1951 w kamienicy mieścił się Zarząd Centralny Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. W 1952 roku w kamienicy otwarto drugi w Łodzi Dom Handlowy „Delikatesy”, a w roku 1962 na frontonie umieszczono pierwszy w mieście kolorowy, trzypiętrowy neon obrotowy. W latach 80. XX w. przeprowadzono remont generalny przywracając świetność elewacji.

Architektura budynku łączy neobarokową formę, wzorowana na ówczesnej architekturze paryskiej, z detalami o charakterze secesyjnym: ornamentami roślinno-geometrycznymi, charakterystycznymi maskami, miękką linią okien. Obiekt posiada także cechy modernistyczne, do których należą: nowoczesna konstrukcja (żelazna - zastosowano też żelbet), wyraziste podziały elewacji oraz oszczędnie zastosowane detale.

Elewacja kamienicy od strony ulicy Piotrkowskiej ma sześć okien, a dłuższa od strony Więckowskiego – osiem. Obie elewacje łączy półokrągły narożnik o trzech oknach, zwieńczony kopułą. Nad głównym portalem, od ulicy Piotrkowskiej znajduje się głowa Merkurego – boga handlu otoczona motywami roślinnymi, a w łuku portalu umieszczono inicjały właściciela WL wplecione w secesyjne dekoracje roślinne.

Kamienica Hermana Konstadta przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi


Kamienica Hermana Konstadta znajduje się w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 53. W latach 80. XIX w. Herman Konstadt zakupił za sumę 40 tys. rubli działkę pod numerem 53. Wówczas znajdował się na niej parterowy dom, a na jego tyłach rozciągał się pas zieleni. Budowę kamienicy rozpoczęto po 1883 roku, a zakończono w 1885. Autorem projektu architektonicznego był Juliusz Adolf Jung, budowniczy pracujący dla przedsiębiorstwa I. K. Poznańskiego, w miejscu dawnego domu tkacza. Ze względu na masywność bryły kamienicy była ona nazywana pałacem. Po wystawieniu kamienicy została ona określona jako najpiękniejsza w Łodzi.

W kamienicy miały swoją siedzibę oraz składy różne przedsiębiorstwa, do których należały m.in.: Krusche i Ender, Towarzystwo Akcyjne Piotrkowskiej Manufaktury, Peterburskie Towarzystwo „Skorochód” (najelegantszy skład obuwia produkowanego przez to przedsiębiorstwo), czy Leonhardt, Wolker i Girbardt SA. Od 1918 roku w kamienicy mieściła się siedziba Związku Zawodowego Urzędników Miejskich w Łodzi.

Budynek posiada dekoracyjne formy neorenesansu francuskiego z elementami „stylu Franciszka I”. Charakterystycznym elementem kamienicy Hermana Konstadta jest wykusz nad bramą, którego dźwigają dwaj atlanci. Na wyższych kondygnacjach umieszczono kariatydy, natomiast budynek nakrywa wysoki dach z mansardami i żeliwną balustradką na kalenicy. Oba piętra mają po dwa balkony tralkowe. Pomiędzy oknami znajdują się pilastry. Kondygnacje oddzielone są gzymsami, a pod gzymsem wieńczącym oraz pomiędzy drugą a trzecią kondygnacją znajduje się fryz z ornamentem roślinnym.

Łódzka Aleja Gwiazd


Łódzka Aleja Gwiazd to łódzka odsłona pamiątkowej alei gwiazd, znajdująca się w centrum Łodzi, przy ulicy Piotrkowskiej. Cała aleja zawiera się pomiędzy ulicami 6 Sierpnia i gen. Romualda Traugutta a pasażem Artura Rubinsteina i ul. Stanisława Moniuszki. Po stronie parzystej (wschodniej) znajdują się gwiazdy reżyserów i operatorów, natomiast po stronie nieparzystej (zachodniej) – aktorów.

Na pomysł utworzenia alei, wzorowanej na hollywoodzkiej Walk of Fame, wpadł w 1996 Jan Machulski. Pierwsza mosiężna gwiazda – dla aktora Andrzeja Seweryna – została wmurowana 28 maja 1998 r. Projektantem gwiazdy jest Andrzej Pągowski. Decyzję o wmurowaniu kolejnej gwiazdy podejmuje kapituła złożona z łódzkich artystów i ludzi związanych z kulturą. 





Pałac Juliusza Heinzla przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi


Pałac Juliusza Heinzla znajduje się przy ulicy Piotrkowskiej 104 w Łodzi. Pierwszą z trzech siedzib Juliusza Heinzla był pałac przy ulicy Piotrkowskiej 104, którego budowa ukończona została w roku 1882. Wzniesiony został według projektu Hilarego Majewskiego, a jego budowniczym był przyszły zięć Juliusza Heinzla – Otto Gehlig. Usytuowany został przy fabryce wyrobów wełnianych, w linii regulacyjnej ulicy, tuż przed zabudowaniami fabrycznymi, rozciągającymi się w głębi posesji. Była to budowla w stylu eklektycznym, z przewagą elementów nawiązujących do renesansu berlińskiego. Pałac składał się z trójkondygnacyjnego korpusu głównego oraz niższych skrzydeł bocznych i dwóch pawilonów, zakończonych wieżami, oddzielonych od pałacu ozdobną kratą. Z biegiem lat ulegał modyfikacjom i przebudowom, szczególnie skrzydła boczne.

Pierwsze piętro fasady frontowej korpusu głównego zdobią symetrycznie umieszczone po bokach wykusze, zdobione tralkową balustradą. Poniżej gzymsu kordonowego biegnie fryz, z płycinami w formie kartuszy, z emblematami przemysłu i handlu. Fasadę wieńczy rzeźbiarska kompozycja figuralna, przedstawiająca alegorie Wolności, Przemysłu i Handlu, sygnowana EMS, z roku 1880, charakterystyczna dla dekoracji rezydencji łódzkich fabrykantów.

Pałac w latach 50. XX wieku został zintegrowany z budynkami fabrycznymi adaptowanymi na biura oraz Salę Posiedzeń ówczesnej Miejskiej Rady Narodowej. Oficyny, mieszczące wcześniej m.in. tkalnię, zrównano, a ich fasady ujednolicono, nadając im surowy, pozbawiony w zasadzie ozdobnych detali, kształt. Autorem projektu przebudowy był Ignacy (Izaak) Gutman. Obecnie gmach służy jako siedziba urzędów: Urzędu Wojewódzkiego i Urzędu Miasta Łodzi. Od 29 lipca 1998 roku, codziennie z balkonu pałacu, w południe, odgrywany jest hejnał Łodzi. W 1999 roku przed pałacem Juliusza Heinzla odsłonięto pomnik Ławeczka Tuwima autorstwa Wojciecha Gryniewicza.

poniedziałek, 2 listopada 2026

Dom firmy „Krusche-Ender” przy ul. Piotrkowskiej 143 w Łodzi


Dom firmy „Krusche-Ender” to zabytkowa kamienica znajdująca się przy ul. Piotrkowskiej 143 w Łodzi. Została wzniesiona według projektu architekta Dawida Landego w latach 1898–1899, pierwotnie jako dwupiętrowy budynek. Powstał jako główne biuro sprzedaży dla jednej z największych pabianickich firm „Krusche & Ender”, fabryki wyrobów bawełnianych. 

Fasada jest eklektyczna z elementami renesansowymi, neogotyckimi i manierystycznymi. Na czwartej osi drugiej, trzeciej i czwartej kondygnacji ma wykusz oraz wysoki szczyt nad pierwszą i drugą osią. Początkowo kamienica była dwupiętrowa i miała jako element dekoracyjny polichromię ścienną, która była określana w łódzkiej prasie jako modernistyczna. 

W latach 1923–1924 została podwyższona o dwa piętra, prawdopodobnie również według projektu Dawida Landego. Charakterystyczne są wysokie kondygnacje z zagospodarowanym poddaszem. Brama wjazdowa usytuowana jest w północnej skrajnej osi z wykuszem zwieńczonym iglicowym hełmem po prawej stronie.

Kamienica pod Gutenbergiem w Łodzi na ul. Piotrkowskiej


Kamienica pod Gutenbergiem, położona przy ulicy Piotrkowskiej 86 w Łodzi, została wybudowana w 1896 roku jako dom dochodowy łódzkiego drukarza i nakładcy, Jana Petersilgego. Projekt tego imponującego gmachu stworzyli wspólnie dwaj znani architekci: Kazimierz Pomian-Sokołowski oraz Franciszek Chełmiński. 

Budynek jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów eklektyzmu w Łodzi, łączącym w sobie elementy neogotyku, neorenesansu oraz manieryzmu. Najbardziej charakterystycznym elementem fasady jest umieszczona w niszach na wysokości pierwszego piętra rzeźba przedstawiająca Jana Gutenberga, wynalazcę ruchomej czcionki. Oprócz figury Gutenberga, elewację zdobią medaliony z portretami innych pionierów drukarstwa, m.in. Albrechta Dürera oraz Luisa Senefeldera.

Architektura kamienicy zachwyca bogactwem detali, w tym motywami roślinnymi, maskonurami, a także rzeźbami smoków i liści dębu symbolizującymi siłę i trwałość. W centralnej części fasady wzrok przyciągają dwa okazałe, bogato zdobione wykusze, które nadają budowli monumentalny charakter.

Przez lata w murach kamienicy mieściła się m.in. redakcja pierwszej łódzkiej gazety w języku niemieckim – „Lodzer Tageblatt”. Na początku XXI wieku budynek przeszedł gruntowną renowację, dzięki której przywrócono mu dawną świetność, w tym oryginalną, intensywną kolorystykę oraz blask detali architektonicznych. Dzisiaj kamienica pod Gutenbergiem uznawana jest za jedną z najpiękniejszych i najbardziej reprezentacyjnych budowli na całym deptaku ulicy Piotrkowskiej.



czwartek, 15 października 2026

Ewolucja polskiego żołnierza XVIII - XX w. (część III)


Wystawa w Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi przy ul. Gdańskiej prezentuje jak zmieniało się uzbrojenie i umundurowanie polskiego żołnierza od przełomu XVIII i XIX wieku po okres II wojny światowej. W trzeciej części przedstawiono polskiego żołnierza w latach 1939-1945, ze szczególnym uwzględnieniem działalności Armii Krajowej oraz walki Polaków na frontach II wojny światowej. Zaprezentowane zostały tutaj także pamiątki oraz oryginalne mundury z różnych formacji wojskowych.







Ewolucja polskiego żołnierza XVIII - XX w. (część II)


Wystawa w Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi przy ul. Gdańskiej prezentowała jak zmieniało się uzbrojenie i umundurowanie polskiego żołnierza od przełomu XVIII i XIX wieku po okres II wojny światowej. Część druga prezentuje polskiego żołnierza w latach 1900-1939, ze szczególnym uwzględnieniem używanej w tym okresie broni palnej oraz polskich organizacji paramilitarnych, Legionów Polskich i Przysposobienia Wojskowego Kobiet.