sobota, 8 sierpnia 2026

Cmentarz wojskowy na Rossie w Wilnie


Cmentarz wojskowy na Rossie w Wilnie powstał w 1920 roku i stanowi integralną kwaterę słynnego zespołu nekropolii. Niewielki plac zlokalizowany jest bezpośrednio przed wejściem głównym na teren Starej Rossy. 

Głównym i najbardziej znanym punktem tego miejsca jest Mauzoleum „Matka i Serce Syna”. Pod czarną płytą z wołyńskiego granitu spoczywają tam szczątki Marii z Billewiczów Piłsudskiej oraz urna z sercem jej syna, marszałka Józefa Piłsudskiego. 

Wokół mauzoleum w równych rzędach ułożone są mogiły polskich żołnierzy oraz ochotników poległych w walkach z bolszewikami w latach 1919–1920. Na tym samym cmentarzu pochowano także żołnierzy Armii Krajowej, którzy stracili życie w lipcu 1944 roku podczas operacji „Ostra Brama”. Znajdują się tu również groby trzech polskich wartowników, którzy mieli zginąć we wrześniu 1939 roku, pełniąc honorową straż przy grobowcu z rąk żołnierzy Armii Czerwonej. 

Całość otoczona jest niewysokim murem, a na teren kwatery prowadzi urokliwa furtka z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej.









piątek, 7 sierpnia 2026

Cmentarz na Rossie w Wilnie


Cmentarz na Rossie w Wilnie to jedna z najważniejszych i najpiękniejszych polskich nekropolii narodowych. Założony na początku dziewiętnastego wieku cmentarz urzeka swoim unikalnym, tarasowym położeniem na malowniczych, zalesionych wzgórzach. Miejsce to stanowi niezwykle cenny zabytek historii, kultury oraz sztuki sepulkralnej z wieloma zabytkowymi nagrobkami. 

Najważniejszym punktem dla polskich rzesz pielgrzymów jest usytuowane przy samym wejściu Cmentarz Wojskowy. To właśnie tam spoczywa matka Józefa Piłsudskiego wraz z sercem swojego wybitnego syna. 

Na Rossie pochowano również wielu innych zasłużonych Polaków, w tym poetów, malarzy, profesorów oraz powstańców styczniowych. Przez lata zaniedbań wiele zabytkowych, unikalnych pomników na tym zabytkowym cmentarzu uległo niestety poważnemu zniszczeniu. Obecnie dzięki staraniom społecznych komitetów oraz darczyńców trwa nieustanna renowacja tych pięknych nagrobków.




środa, 5 sierpnia 2026

O Rzezi Wołyńskiej przy pomniku w Domostawie


Przy pomniku w Domostawie dr Szymon Niedziela dzieli się swą refleksją na temat Rzezi Wołyńskiej, przybliżając wątki historyczne oraz jej współczesne implikacje.

piątek, 31 lipca 2026

Barokowy kościół św. Wincentego a Paulo w Bądkowie Kościelnym


Kościół parafialny św. Wincentego a Paulo (parafia św. Szczepana) w Bądkowie Kościelnym (diecezja płocka) wybudowany w latach 1781–1790 w stylu barokowym. 

Około 1867 roku wmurowano w wejściu głównym kościoła portal przeniesiony z likwidowanego w tym czasie benedyktyńskiego kościoła św. Wojciecha w Płocku. Świątynia wyposażona jest w neogotycki ołtarz główny z rzeźbioną grupą Ukrzyżowania. Ołtarze boczne są późnobarokowe.









wtorek, 28 lipca 2026

Mądry Starzec w Kownie


Jeden z założycieli ruchu „Fluxus”, światowej sławy artysta, Jurgis Mačiūnas urodził się w Kownie. Na jego cześć artyści Tadas Šimkus i Žygimantas Amelynas stworzyli mural na ścianie dawnej fabryki obuwia unikatowe dzieło sztuki zatytułowane „Mistrz” („Mądry Starzec”). Na ścianie o powierzchni 440 metrów kwadratowych widnieje starzec z fajką. Jeśli przyjrzysz się uważnie, zobaczysz, że starzec nie ma butów. Czy to nie paradoks? Starzec bez butów na ścianie dawnej fabryki obuwia.

poniedziałek, 27 lipca 2026

Kanklininkas w Kownie


Kanklininkas to po litewsku muzyk grający na kankles, tradycyjnym litewskim instrumencie strunowym z rodziny cytry. Nazwą tą określa się również słynną, modernistyczną rzeźbę z granitu autorstwa Robertasa Antinisa z 1968 roku, która znajduje się w Kownie na Litwie, w pobliżu tamtejszego zamku.

piątek, 24 lipca 2026

"Sen" i "Człowiek" w Kownie


Obok kościoła św. Michała Archanioła w Kownie na Litwie znajdują się dwie rzeźby. Rzeźba „Sapnas” (co oznacza „Sen”) to znane dzieło sztuki nowoczesnej, została stworzona w 1987 roku przez cenionego litewskiego rzeźbiarza Leonasa Vytautasa Striogę, a jego współautorem pod kątem architektonicznym był Algirdas Kaušpėdas. 

Ta wykonana z brązu i kamienia instalacja artystyczna znajduje się na Placu Niepodległości (Nepriklausomybės aikštė), tużej obok słynnej alei Laisvės. Praca ta wyróżnia się unikalną formą plastyczną i szybko stała się stałym oraz lubianym elementem przestrzeni miejskiej dawnej stolicy kraju.

„Człowiek” (lit. Žmogus) to sześciometrowa, naga figura z brązu autorstwa rzeźbiarza Petrasa Mazūrasa. Rzeźba symbolizuje piękno ludzkiej duszy i ciała, a także stanowi zaproszenie do znajdującej się obok galerii sztuki. W Kownie symbolizuje ona wolność i opór wobec ucisku.

środa, 22 lipca 2026

Dawna siedziba KGB w Kownie


Zarząd Powiatu Kowieńskiego, Urząd Gubernatora Miasta i Powiatu Kowieńskiego, Komendant Policji Miasta i Powiatu Kowieńskiego oraz Departament Bezpieczeństwa Państwowego ulokowały swoje biura w jednym z największych budynków administracyjnych międzywojennej Litwy. Jako obiekt o znaczeniu publicznym musiał sprawiać wrażenie solidności i reprezentacyjności. Cokół i schody z naturalnego, ponurego granitu, portale z czarnego, polerowanego labradorytu i pilastry z ciemnego sztucznego granitu kontrastujące z jasnymi granitowymi fasadami, a także solidny, dwupoziomowy gzyms, tworzyły obiekt, który wyróżniał się z otoczenia zarówno nowoczesnymi, czystymi, geometrycznymi formami, jak i luksusem. Obiekt miał na celu uzyskanie jeszcze większego efektu reprezentacyjnego od strony Alei Wolności.

W okresie sowieckim (1940 - 1941; 1944 - 1990) budynek pełnił funkcję siedziby KGB. Tu więziono, przesłuchiwano, torturowano i zabijano bojowników wolności Litwy - jak głosi tablica umieszczona na elewacji budynku.



poniedziałek, 20 lipca 2026

Fontanny na rynku w Kownie

 

Na rynku w Kownie na Litwie, wokół ratusza, znajduje się kilka ciekawych architektonicznie fontann.

Kolejna fontanna (wodopój) w stylu art deco z rzeźbami 2 psów znajduje się bliżej kościoła św. Trójcy.




niedziela, 19 lipca 2026

Aleja Wolności w Kownie


Aleja Wolności w Kownie (lit. Laisvės alėja) to najważniejsza i najbardziej reprezentacyjna ulica Nowego Miasta. Ma około 1,7 kilometra długości i łączy kowieńskie Stare Miasto z nowszą dzielnicą. Jest to jeden z najdłuższych deptaków wyłączonych z ruchu kołowego w całej Europie. Bulwar powstał w drugiej połowie XIX wieku jako Prospekt Mikołajewski. 

Współczesną nazwę nadano mu w 1919 roku dla upamiętnienia odzyskania niepodległości przez Litwę. Wzdłuż alei rosną setki lip, które tworzą malowniczą, zieloną strefę spacerową w środku miasta. Architektura ulicy zachwyca licznymi zabytkowymi kamienicami oraz unikalnymi gmachami w stylu kowieńskiego modernizmu. 

Na wschodnim końcu deptaka wznosi się charakterystyczny, neobizantyjski Kościół św. Michała Archanioła. Przestrzeń ta tętni życiem dzięki licznym kawiarniom, restauracjom, sklepom oraz instytucjom kulturalnym. Obecnie ulica stanowi serce życia towarzyskiego, handlowego i turystycznego Kowna.