Pomnik konny Marka Aureliusza

Pomnik konny Marka Aureliusza to jedyny zachowany w całości rzymski posąg konny z brązu pochodzący z okresu antyku. Powstał około 175 roku n.e., prawdopodobnie dla upamiętnienia zwycięstw cesarza nad plemionami germańskimi.

Przetrwał średniowiecze tylko dlatego, że błędnie brano go za wizerunek Konstantyna Wielkiego, pierwszego chrześcijańskiego cesarza. Oryginalna rzeźba była niegdyś niemal w całości pozłacana, czego ślady są widoczne do dziś.

Marek Aureliusz jest przedstawiony w stroju cywilnym, jako władca niosący pokój, a nie w zbroi jako zdobywca. Gest wyciągniętej prawej ręki cesarza to tradycyjny gest adlocutio – przemawiania do wojska lub łaski. Rzeźba imponuje realizmem – koń jest przedstawiony w ruchu, z niezwykłą dbałością o detale anatomiczne.

W 1538 roku Michał Anioł zaprojektował dla pomnika nowy postument na środku placu na Kapitolu w Rzymie. Obecnie na samym placu stoi kopia, natomiast oryginał przeniesiono do Muzeów Kapitolińskich, by chronić go przed korozją. Wizerunek tego pomnika zdobi współczesną włoską monetę o nominale 0,50 euro.

Wilczyca Kapitolińska

Wilczyca Kapitolińska to jeden z najsłynniejszych symboli Rzymu, przedstawiający mityczną opiekunkę założycieli miasta. Według legendy, zwierzę zaopiekowało się i wykarmiło własnym mlekiem porzucone bliźnięta – Romulusa i Remusa. Rzeźba przedstawia wilczycę w postawie stojącej, z głową zwróconą w bok, wydającą się czuwać nad bezpieczeństwem dzieci.

Przez wieki uważano, że odlana z brązu figura pochodzi z V wieku p.n.e. i jest dziełem Etrusków. Nowoczesne badania (datowanie radiowęglowe) sugerują jednak, że posąg wilczycy powstał znacznie później, prawdopodobnie w średniowieczu, między XI a XII wiekiem n.e. Figurki chłopców – Romulusa i Remusa – zostały dodane do rzeźby znacznie później, bo dopiero w XV wieku, przypuszczalnie przez Antonia del Pollaiolo.

Oryginalna rzeźba znajduje się na co dzień w Muzeach Kapitolińskich w Rzymie. Posąg posiada wymiary większe niż naturalnej wielkości wilka, mając około 75 cm wysokości i 114 cm długości.

Wilczyca była świętym zwierzęciem boga wojny Marsa, co podkreśla siłę i boski charakter mitu o powstaniu Rzymu. Symbolizuje ona nie tylko mityczny początek wiecznego miasta, ale także dwojaki aspekt władzy: matczyną opiekę oraz grozę.

Kolos Konstantyna

Kolos Konstantyna to monumentalny posąg cesarza Konstantyna Wielkiego, wzniesiony w Rzymie na początku IV wieku n.e. Oryginalnie rzeźba mierzyła około 13 metrów wysokości i znajdowała się w Bazylice Maksencjusza na Forum Romanum.

Został wykonany techniką akrolitu, co oznaczało połączenie białego marmuru (odkryte części ciała) z drewnianym stelażem krytym brązem (szaty). Głowa cesarza ma aż 2,5 metra wysokości i charakteryzuje się ogromnymi, wpatrzonymi w dal oczami, co nadaje jej nadludzki wygląd.

Stylistyka kolosa zrywa z dawnym rzymskim realizmem, wprowadzając surowy i symboliczny majestat typowy dla późnego antyku. Do czasów współczesnych przetrwało jedynie dziewięć marmurowych fragmentów, w tym głowa, prawa dłoń oraz stopy.

Te oryginalne części są obecnie eksponowane na dziedzińcu Pałacu Konserwatorów w Muzeach Kapitolińskich w Rzymie. Kolos jest uważany za jeden z najważniejszych zabytków rzymskiej rzeźby, stanowiący pomost między sztuką klasyczną a bizantyjską.

Posągi Dioskurów w Rzymie

Monumentalne posągi Dioskurów, czyli Kastora i Polluksa, znajdują się u szczytu schodów prowadzących na plac Kapitoliński w Rzymie. Rzeźby te pochodzą z okresu późnego cesarstwa rzymskiego i są wykonane z białego marmuru.

Przedstawiają one mitycznych bliźniaków, synów Zeusa i Ledy, którzy w mitologii rzymskiej uchodzili za patronów miasta. Każda z figur stoi obok swojego wiernego konia, co podkreśla ich status doskonałych jeźdźców i wojowników. Charakterystycznym elementem ich stroju są czapki w kształcie połowy jajka, zwane pileus, nawiązujące do ich mitycznych narodzin. Ze względu na ogromne rozmiary, sięgające blisko 6 metrów wysokości, rzeźby te zaliczane są do tzw. posągów kolosalnych.

Posągi zostały odnalezione w połowie XVI wieku w rzymskim getcie, w pobliżu starożytnego Teatru Pompejusza. Na plac Kapitoliński trafiły w 1583 roku na polecenie papieża Grzegorza XIII, aby uzupełnić wizję urbanistyczną Michała Anioła. Ich ustawienie na szczycie rampy zwanej Cordonata tworzy imponującą bramę wejściową do serca Kapitolu.

Muzea Kapitolińskie w Rzymie

Muzea Kapitolińskie w Rzymie są uznawane za najstarszą publiczną instytucję muzealną na świecie. Ich historia rozpoczęła się w 1471 roku, gdy papież Sykstus IV przekazał ludowi rzymskiemu kolekcję antycznych rzeźb z brązu.

Kompleks znajduje się na szczycie Kapitolu, jednego z siedmiu najważniejszych wzgórz Rzymu. Całe założenie architektoniczne placu Piazza del Campidoglio, przy którym stoją muzea, zaprojektował Michał Anioł. Zbiory mieszczą się głównie w dwóch budynkach: Palazzo dei Conservatori oraz Palazzo Nuovo. Oba pałace połączone są podziemną galerią o nazwie Galleria Lapidaria, która przebiega pod placem. Z galerii tej można wejść do starożytnego Tabularium, skąd roztacza się najpiękniejszy widok na Forum Romanum.

Najsłynniejszym eksponatem muzeum jest oryginalna rzeźba Wilczycy Kapitolińskiej, symbolu miasta.

Wewnątrz można podziwiać monumentalny, oryginalny posąg konny cesarza Marka Aureliusza z II wieku.

Na dziedzińcu Palazzo dei Conservatori znajdują się gigantyczne fragmenty marmurowego kolosa cesarza Konstantyna.

Muzeum posiada niezwykle cenną kolekcję rzeźb greckich i rzymskich, w tym słynnego "Umierającego Gala". Oprócz rzeźb, w Pinakotece Kapitolińskiej można zobaczyć obrazy mistrzów takich jak Caravaggio czy Tycjan. Kolekcja obejmuje także bogate zbiory numizmatyczne oraz biżuterię z czasów starożytnych. W 1734 roku papież Klemens XII oficjalnie otworzył muzea dla szerokiej publiczności, co było wówczas rewolucyjnym krokiem. Wizyta w tym miejscu to obowiązkowy punkt dla każdego, kto chce zrozumieć potęgę i historię starożytnego Rzymu.

Ołtarz Ojczyzny w Rzymie (II)

 

Ołtarz Ojczyzny w Rzymie

Monument Wiktora Emanuela II, znany również jako Ołtarz Ojczyzny (Vittoriano), to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów orientacyjnych w Rzymie. Budowla powstała dla upamiętnienia pierwszego króla zjednoczonych Włoch, którego konny posąg z brązu dominuje nad konstrukcją. Monument wzniesiono z lśniącego, białego marmuru z Botticino, co sprawia, że wyraźnie odcina się on od okolicznych ceglanych i rzymskich zabudowań. Prace nad obiektem trwały kilkadziesiąt lat, a jego uroczyste otwarcie nastąpiło w 1911 roku. 

W centralnej części schodów znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza, przy którym płonie wieczny ogień strzeżony przez wartę honorową. Monument bywa potocznie nazywany przez rzymian „maszyną do pisania” lub „tortem weselnym” ze względu na swój nietypowy kształt. 

Na szczycie budowli znajdują się dwie ogromne kwadrygi z brązu, symbolizujące Jedność i Wolność. Z górnych tarasów, na które można wjechać przeszkloną windą, rozpościera się jedna z najpiękniejszych panoram Rzymu. 

Wewnątrz obiektu mieści się Muzeum Zjednoczenia Włoch (Museo Centrale del Risorgimento), dokumentujące walkę o niepodległość kraju. Budowa monumentu była kontrowersyjna, ponieważ wymagała wyburzenia części średniowiecznej dzielnicy i fragmentów wzgórza Kapitolińskiego.

Pozostałości świątyni Wenus i Romy w Rzymie

Świątynia Wenus i Romy była największą budowlą sakralną w całym starożytnym Rzymie. Jej budowę rozpoczął cesarz Hadrian w 121 roku n.e., a oficjalne poświęcenie nastąpiło w 135 roku. Budowla znajdowała się na wzgórzu Velia, tuż obok Koloseum, co czyniło ją niezwykle eksponowanym punktem miasta.

Świątynia była poświęcona dwóm bóstwom: Venus Felix (bogini płodności i miłości) oraz Roma Aeterna (personifikacji wiecznego Rzymu). Architektura była unikalna, ponieważ składała się z dwóch oddzielnych cel (pomieszczeń) ustawionych do siebie plecami. Cela Wenus była skierowana w stronę Koloseum, natomiast cela bogini Romy patrzyła na Forum Romanum. Według legendy, projekt autorstwa Hadriana był krytykowany przez słynnego architekta Apollodorosa z Damaszku, co miało doprowadzić do jego wygnania. Świątynię otaczało ponad sto potężnych kolumn wykonanych z szarego granitu i białego marmuru.

W IX wieku papież Leon IV polecił wznieść w tym miejscu kościół Santa Maria Nova, co pomogło przetrwać części antycznej konstrukcji. Do dziś najlepiej zachowaną częścią są masywne, kasetonowe absydy, które wciąż dominują w krajobrazie Forum Romanum.