Kamienica Lewocka w Koszycach

Kamienica Lewocka (słow. Levočský dom) to jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych zabytków świeckich w Koszycach, zlokalizowany przy ulicy Głównej 65. Budynek ten powstał w XV wieku jako późnogotycka rezydencja i do dziś zachował wiele pierwotnych detali architektonicznych. Swoją nazwę zawdzięcza palatynowi Alexiusowi Thurzo, który w 1542 roku przekazał kamienicę swojemu rodzinnemu miastu – Lewoczy. Przez kolejne lata dom służył jako schronienie i gospoda dla kupców z Lewoczy przybywających do Koszyc na handel. W 1617 roku w jego murach otwarto pierwszą w mieście drukarnię, prowadzoną przez Jana Festusa. Kamienica była świadkiem historycznych wydarzeń, w tym wystawnego, trwającego tydzień wesela siedmiogrodzkiego księcia Gábora Bethlena z Katarzyną Brandenburską w 1626 roku. Architektura obiektu łączy elementy gotyku z renesansowymi arkadami na dziedzińcu oraz barokowymi i klasycystycznymi modyfikacjami z późniejszych wieków. Obecnie w historycznych wnętrzach Levočskiego domu mieści się popularna restauracja i browar rzemieślniczy, co pozwala odwiedzającym poczuć atmosferę dawnych wieków.

Dom żebraka w Koszycach

Dom żebraka (słow. Žobrákov dom) to jeden z najbardziej malowniczych budynków przy ulicy Głównej 71 w Koszycach. Według legendy dom został wybudowany przez żebraka, który przez lata gromadził jałmużnę od hojnych mieszkańców miasta. Pieniądze uzyskane z żebractwa pozwoliły na wzniesienie tak okazałej rezydencji. Na szczycie fasady znajduje się charakterystyczna rzeźba mężczyzny zdejmującego kapelusz, który ma symbolizować właściciela dziękującego przechodniom za datki. Choć legenda jest chętnie powtarzana, historycy uważają ją za ludowy przekaz, a samą figurę za seryjny wyrób przedstawiający kupca lub rzemieślnika. 

Dzisiejszy wygląd budynku to efekt przebudowy z 1898 roku, która nadała mu romantyczny, secesyjny charakter. Fasada domu ozdobiona jest również alegorycznymi malowidłami autorstwa koszyckiego artysty Júliusa Édera, odkrytymi podczas renowacji w 1995 roku. Budowla ta pozostaje jednym z najczęściej fotografowanych zabytków na koszyckiej starówce

Stary Ratusz w Koszycach

Stary Ratusz w Koszycach znajduje się przy ulicy Hlavnej 59, w samym sercu historycznego centrum miasta. Obecna budowla powstała w latach 1779–1780 według projektu architekta Jánosa Langera. Architektura gmachu stanowi eleganckie połączenie stylu późnobarokowego z elementami klasycystycznymi. Wcześniej w tym miejscu stały dwa bogate domy mieszczańskie, z których jeden należał do Juraja Szathmáryego, prymasa Węgier.

Fasada budynku ozdobiona jest bogatą dekoracją rzeźbiarską, w tym herbem miasta umieszczonym nad głównym wejściem. Wnętrza ratusza kryją reprezentacyjne sale, które dawniej służyły radzie miejskiej, a dziś goszczą ważne wydarzenia kulturalne i społeczne.

Rosyjski feldmarszałek Michaił Kutuzow zatrzymał się w Koszycach na przełomie lat 1805 i 1806 (dokładnie od 30 grudnia do 4 stycznia), podczas odwrotu swoich wojsk po dotkliwej porażce z Napoleonem w bitwie pod Austerlitz. Wraz z nim w Koszycach gościł inny słynny generał, Piotr Bagration, który dowodził ariergardą armii rosyjskiej. Na swoją siedzibę Kutuzow wybrał budynek ówczesnego ratusza przy Hlavnej 59, który ze względu na swój barokowo-klasycystyczny styl był najbardziej reprezentacyjnym obiektem w mieście.

Na tyłach obiektu znajduje się nowoczesna sala widowiskowa, która powstała w wyniku przebudowy dawnego kina Slovan. Obecnie w budynku mieści się Centrum Informacji Turystycznej, co czyni go jednym z najczęściej odwiedzanych punktów na mapie miasta.

Gmach Muzeum Wschodniosłowackiego w Koszycach (II)

 

Gmach Muzeum Wschodniosłowackiego w Koszycach

Główny gmach Muzeum Wschodniosłowackiego to jeden z najbardziej reprezentacyjnych budynków w Koszycach, zaprojektowany w stylu neorenesansowym. Został wzniesiony na początku XX wieku według projektu wybitnego architekta Arpáda Jakaba, który nadał mu monumentalny charakter.

Elewacja budynku zachwyca bogatą dekoracją rzeźbiarską oraz symetrycznym układem, typowym dla architektury historyzmu. Centralnym punktem fasady jest okazały ryzalit zwieńczony trójkątnym tympanonem, w którym umieszczono płaskorzeźby nawiązujące do historii i sztuki. Na szczycie gmachu dumnie prezentują się rzeźby przedstawiające postacie mitologiczne oraz herby miasta i regionu.

Wnętrze skrywa przestronną klatkę schodową o pałacowym charakterze, która prowadzi zwiedzających do wysokich, doświetlonych sal ekspozycyjnych. Budynek został zaprojektowany z myślą o funkcjach muzealnych, co przejawia się w harmonijnym połączeniu estetyki z praktycznym układem amfiladowym pomieszczeń.

Zastosowanie detali takich jak boniowanie na parterze oraz ozdobne gzymsy nadaje konstrukcji wrażenie solidności i elegancji. Gmach stanowi dominantę architektoniczną przy Placu Maratonu Pokoju, idealnie zamykając perspektywę jednej z głównych arterii miasta.

Katedra św. Elżbiety w Koszycach (fasada - II)

 

Ikony w muzeum wschodniosłowackim w Koszycach

 

Dawna siedziba sztabu C.K. Armii w Koszycach

Wraz ze wzrostem znaczenia Koszyc jako miasta garnizonowego, pod koniec XIX wieku pojawiło się pytanie, czym zastąpić niewystarczającą „siedzibę sztabu”. Decyzję o budowie nowego gmachu sztabu wojskowego dla C.K. Armii miasto poparło, przekazując działkę na ówczesnym placu Franciszka Józefa w pobliżu koszar o tej samej nazwie. Idee armii najlepiej odzwierciedlał projekt autorstwa budowniczego z Budapesztu Jozefa Kausera, sporządzony w latach 1900-1904. W 1906 roku budowę przejął Eugen Halmos, który następnie wynajął budynek wojsku. Prace budowlane przebiegały pomyślnie i 13 listopada 1908 roku budynek został oddany do użytku.

Dla celów wojskowych wykorzystywano budynek do 1998 roku, obecnie po remoncie przekazano część gmachu administracji miejskiej. Południowa część budynku służy potrzebom Muzeum Wschodniosłowackiego.

Secesyjna kamienica Slavia w Koszycach

Kamienica Slavia to jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków secesyjnych w Koszycach, usytuowany przy głównej promenadzie miasta pod adresem Hlavná 63. Powstała w 1900 roku według projektu architekta Jana Nowotnego w miejscu wcześniejszego, parterowego domu. Jej fasada zachwyca bogatymi zdobieniami, w tym motywami roślinnymi oraz malowidłami pod okapem, które nawiązują do rzemiosła i handlu. 

Największą sławę budynkowi przyniosła legendarna Café Slávia, która od momentu otwarcia stała się centrum życia towarzyskiego lokalnych elit. Wnętrze kawiarni wyróżnia się unikalną atmosferą dzięki wysokim sufitom, wielkim oknom i stylowym sztukateriom. Obiekt przetrwał wiele zawirowań historycznych, przechodząc gruntowną renowację w latach 90. XX wieku, która przywróciła mu dawny blask. Z okien kamienicy rozpościera się bezpośredni widok na neobarokowy Teatr Państwowy w Koszycach. Obecnie w budynku mieści się luksusowy Boutique Hotel Slávia, łączący zabytkowy charakter z nowoczesnym standardem. Restauracja w kamienicy jest uznawana za jedną z najlepszych na Słowacji, regularnie zdobywając wyróżnienia w rankingach gastronomicznych.

Katedra św. Elżbiety w Koszycach (fasada - I)

 

A jednak się kręci - 600 lat pozdiszowskiej ceramiki

W Muzeum Wschodniosłowackim w Koszycach znajduje się wystawa zatytułowana: "A jednak się kręci, 600 lat Pozdišovskiej ceramiki". Przestawia tradycję garncarstwa, produkcję ceramiki, powstanie ornamentu karička oraz jego znaczenie w naszej kulturze i ponadczasowość. Wystawa dosłownie „oddycha” gliną, wypalaniem ceramiki i litym drewnem.