Pomnik pomordowanych Żydów w KL Płaszów

Nieopodal Pomnika Ofiar Faszyzmu znajduje się mniejszy pomnik ku czci pomordowanych w KL Płaszów Żydów z Polski i Węgier. 

Stary Cmentarz Żydowski w Płaszowie w KL Płaszów.

Stary Cmentarz Żydowski w Płaszowie, znany również jako cmentarz gminy podgórskiej, znajdował się przy ulicy Jerozolimskiej 25 w Krakowie. Cmentarz został założony w latach 80-tych XIX wieku dla żydowskiej społeczności Podgórza, zanim dzielnica ta stała się częścią Krakowa.

Podczas II wojny światowej obszar obu cmentarzy żydowskich został włączony w granice niemieckiego nazistowskiego obozu pracy przymusowej, a później obozu koncentracyjnego KL Plaszow. Nagrobki (macewy) zostały przez Niemców systematycznie niszczone i wykorzystywane do utwardzania dróg na terenie obozu i jako podmurówki pod baraki obozowe.

Przy północnej granicy starego cmentarza żydowskiego (tzw. bagier, od pracującej tam koparki) odbywały się egzekucje i znajdował się masowy grób zamordowanych ofiar. Pochowano tam Żydów zamordowanych podczas likwidacji getta w Krakowie 13 i 14 marca 1943 roku. Do jesieni tego roku odbywały się egzekucje na więźniach wskazanych podczas selekcji w obozie oraz na Żydach złapanych na aryjskich papierach. Masowe groby kopano koparkami, tzw. bagrami, dlatego w garze obozowej określenie iść pod bagier oznaczało iść na śmierć.

Większość naziemnych elementów cmentarza została zniszczona. Granice cmentarza są słabo widoczne, a teren jest nieogrodzony. Zachowały się jedynie fundamenty niektórych nagrobków. Teren ten jest obecnie chroniony jako Miejsce Pamięci i zarządzany przez Muzeum KL Plaszow.

C - dołek w KL Płaszów

Pomnik ofiar faszyzmu w Krakowie ulokowany został na wale dawnych austro-węgierskich umocnień wojskowych (Szańca FS-22). Podczas II wojny światowej szaniec znalazł się na terenie niemieckiego obozu koncentracyjnego Plaszow. Szaniec znajdował się przy zewnętrznym płocie obozowym, w czasie istnienia obozu dokonywano na nim masowych egzekucji. Więźniowie nadali mu nazwę Cipowy Dołek (C-dołek) – nawiązując do nazwy sąsiedniego miejsca egzekucji Hujowa Górka. To miejsce straceń (dawny szaniec FS -22) położone było 300 metrów na zachód od Hujowej Górki. W latach 1943 – 1945 w Cipowym Dołku Niemcy dokonywali egzekucji więźniów tego obozu, a także krakowskich więzień. Ciała zamordowanych chowali w zagłębieniu szańca. 

Nowe miejsce straceń znajdowało się w polu widzenia więźniów pracujących w obozowych warsztatach. Początkowo starano się uniemożliwiać więźniom obserwację egzekucji, później jednak nie zwracano już na to uwagi. Ciała rozstrzelanych były palone na miejscu przez specjalną grupę więźniów. W okresie sierpień – wrzesień 1944 na Cipowym Dołku rozstrzeliwano grupy Żydów przywiezionych w transportach ze Słowacji i Węgier, w znacznej części ujętych podczas likwidacji powstania na Słowacji. Egzekucji dokonywali najczęściej SS-mani z Montelupich, pod kierownictwem SS-manna Hujara, a czasami samego Amona Götha, który dokonywał także selekcji więźniów, decydując tym samym o ich życiu bądź śmierci. Wyjątkowy i incydentalny charakter miały rozstrzelania ofiar niebędących pochodzenia żydowskiego, głównie Polaków. Wiadomo o rozstrzelaniu w tym miejscu niemieckich żołnierzy, przypuszczalnie dezerterów. Najostrożniejsze szacunki podają liczbę 5–6 tysięcy zamordowanych. Podczas procesu Götha przed Najwyższym Trybunałem Narodowym sąd oszacował liczbę ofiar na 8 tysięcy. W wyniku egzekucji szańce uległy dewastacji. W 1946 r. dokonano ekshumacji ciał, a w 1964 r. na terenie szańca FS-22 wybudowano Pomnik Ofiar Faszyzmu, przy okazji dodatkowo profilując teren szańca. Obecny kształt terenu w tym miejscu całkowicie odbiega od pierwotnego kształtu szańca. Dobrze zachował się tylko wał łączący szańce F-22 i F-21.

Były cmentarz Abrahama na terenie KL Płaszów

Były cmentarz żydowski w Płaszowie, znany również jako cmentarz Abrahama, znajduje się przy ulicy Abrahama 3 w Krakowie. Cmentarz został założony w 1932 roku jako nowy cmentarz dla krakowskiej gminy żydowskiej. Wcześniej w tej okolicy istniał także stary cmentarz gminy podgórskiej przy ulicy Jerozolimskiej 25.

Podczas II wojny światowej teren cmentarzy został włączony w obszar niemieckiego nazistowskiego obozu pracy przymusowej, a później obozu koncentracyjnego KL Plaszow. Nagrobki (macewy) zostały na rozkaz Niemców wyrwane z ziemi i wykorzystane do utwardzania dróg na terenie obozu i jako podmurówki baraków. 

W okazałym budynku przedpogrzebowym próbowano ukryć przedmioty liturgiczne z synagog, w tym zabytkowe zwoje Tory. W 1943 roku gdy komendantem obozu został Amon Goeth, budynek zaadaptowano na stajnię dla koni i chlew dla świń. Wraz z przeznaczeniem budynku na cele obozowe zostały odkryte i przejęte przez załogę obozu. Zostały one wywiezione do Instytutu Badań Wschodnioniemieckich, a część z nich została zniszczona. Rok później, w 1944 roku, Niemcy podjęli decyzję o wysadzeniu budynku w powietrze, być może miało to związek z budową linii kolejowej do obozu. Komendant urządził z tego wydarzenia widowisko, na które zaprosił przedstawicieli władz oraz znajomych. 

Do dziś zachowały się ruiny hali przedpogrzebowej i niewiele oryginalnych nagrobków. Cały obszar jest obecnie chroniony jako Miejsce Pamięci i jest częścią Muzeum KL Plaszow w Krakowie.

Szary Dom w KL Płaszów

Szary Dom przy ulicy Jerozolimskiej 3 w Krakowie został zbudowany w 1925 roku. Pełnił funkcję budynku administracyjnego cmentarza Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie i siedziby Bractwa Przedpogrzebowego Chewra Kadisza. W czasie funkcjonowania KL Plaszow mieściły się w nim biura zarządu obozu, a w piwnicach areszt. 

W piwnicy budynku od sierpnia 1943 r. znajdował się areszt z celami, ciemnicą i tzw. stójkami – niewielkimi pomieszczeniami do odbywania kary na stojąco. W areszcie przetrzymywano więźniów obozu za przewinienia regulaminowe oraz więźniów niemieckiej policji bezpieczeństwa skazanych na karę śmierci i oczekujących na egzekucję. 

Szary Dom stał w centrum obozu. Z okien budynku widoczne były koszary załogi, ale także komendantura, kamieniołom, baraki mieszkalne więźniów, plac apelowy i część przemysłowa obozu. W budynku znajdowało się biuro komendanta obozu. 

Od stycznia do października 1945 r. na terenie obozu stacjonowały jednostki Armii Czerwonej. W dwóch pomieszczeniach w piwnicach Szarego Domu zachowały się inskrypcje i napisy pozostawione przez żołnierzy sowieckich więzionych tam najpewniej za wykroczenia przeciw regulaminowi. Po wojnie w budynku urządzono mieszkania komunalne i prywatne. Wystawa w budynku przypomni losy więźniów KL Płaszów oraz będzie łączyć opowieści więźniów z prezentacją losów sprawców – funkcjonariuszy administracji obozowej.

Ofiary KL Plaszow

Pomnik ofiar faszyzmu z 1964 r.

Przez cały okres funkcjonowania obozu KL Plaszow na terenie Krakowa przetrzymywano w nim ponad 35 tys. osób, a liczba jego ofiar oceniana jest na ok. 6 tys. Wśród nich największą grupę stanowili Żydzi. Na terenie KL Plaszow rozstrzeliwano również osadzonych w krakowskim więzieniu przy ulicy Montelupich Polaków i osoby innej narodowości. Egzekucje i pochówki odbywały się w trzech miejscach straceń: obok starego cmentarza oraz na terenie dwóch dawnych szańców artyleryjskich, zwanych H-górką i C-dołkiem.

Pomnik według projektu Witolda Cęckiewicza

Throughout the entire period of operation of the KL Plaszow concentration camp in Krakow, over 35,000 people were held there. people, and the number of its victims is estimated at approximately 6,000. Among them, the largest group were Jews. In KL Plaszow, inmates of the Kraków prison on Montelupich Street, Poles and people of other nationalities were also shot. Executions and burials took place in three execution sites: next to the old cemetery and in the area of two former artillery fortifications, called H-górka and C-dołek.

Während der gesamten Betriebszeit des Konzentrationslagers KL Plaszow in Krakau wurden dort über 35.000 Menschen festgehalten. Menschen, und die Zahl seiner Opfer wird auf etwa 6.000 geschätzt. Unter ihnen waren Juden die größte Gruppe. Im KL Plaszow wurden auch Insassen des Krakauer Gefängnisses in der Montelupich-Straße, Polen und Menschen anderer Nationalitäten erschossen. Hinrichtungen und Bestattungen fanden an drei Hinrichtungsstätten statt: neben dem alten Friedhof und im Bereich zweier ehemaliger Artilleriebefestigungen, H-górka und C-dołek genannt.

W hołdzie męczennikom pomordowanym przez hitlerowskich ludobójców w latach 1943–1945.

Rozstrzelani policjanci w KL Płaszów

 12 listopada 1943 roku wyrokiem niemieckiego sądu doraźnego SS i Policji w Krakowie, na terenie obozu koncentracyjnego KL Plaszow, wykonano karę śmierci przez rozstrzelanie na sześciu funkcjonariuszach Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa dystryktu Krakau, oskarżonych o przynależność do zbrojnego polskiego podziemia (członków Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, ZWZ/AK) i działalność konspiracyjną. To nie była jedyna egzekucja dokonana na „granatowych policjantach”. W okresie od lutego 1943 roku do sierpnia 1944 roku, na obszarze tego dystryktu aresztowano kilkudziesięciu „policjantów granatowych”. Więźniów kierowano na śledztwo do siedziby gestapo w Domu Śląskim przy ulicy Pomorskiej 2. Następnie wywożono ich do obozu koncentracyjnego w Płaszowie, gdzie jako skazanych w parodii procesu przez policyjny sąd doraźny na egzekucję, rozstrzeliwano przed niemieckim plutonem egzekucyjnym. Na terenie KL Plaszow rozstrzelano ich około 40 w kilku zbiorowych i w kilkunastu pojedynczych egzekucjach. Nie było to jedyne miejsce egzekucji na terenie Krakowa czy Małopolski, gdzie wykonywano wyroki śmierci na funkcjonariuszach Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa oskarżonych o działalność konspiracyjną. Do takich miejsc zaliczał się Fort Krzesławice oraz obszar Puszczy Niepołomickiej.

On November 12, 1943, by the judgment of the German summary court of the SS and Police in Kraków, on the premises of the KL Plaszow concentration camp, six officers of the Polish Police of the General Government of the Krakau District, accused of belonging to the armed Polish underground (members of the State Security Corps, ZWZ), were executed by shooting. /AK) and conspiratorial activities. This was not the only execution of the "blue policemen". In the period from February 1943 to August 1944, several dozen "blue policemen" were arrested in this district. The prisoners were sent for investigation to the Gestapo headquarters in the Silesian House at 2 Pomorska Street. Then they were taken to the concentration camp in Płaszów, where, as those sentenced to execution in a parody of a trial by a police summary court, they were shot in front of a German firing squad. In KL Plaszów, about 40 of them were shot in several collective and a dozen or so individual executions. It was not the only place of execution in Krakow or Lesser Poland, where death sentences were carried out on officers of the Polish Police of the General Government accused of conspiratorial activities. Such places included Fort Krzesławice and the Niepołomicka Forest area.

Am 12. November 1943 wurden durch das Urteil des Deutschen SS- und Polizeigerichts in Krakau auf dem Gelände des Konzentrationslagers KL Plaszow sechs Beamte der polnischen Polizei des Generalgouvernements des Bezirks Krakau wegen Zugehörigkeit angeklagt an den bewaffneten polnischen Untergrund (Angehörige des Staatssicherheitskorps, ZWZ), wurden durch Erschießen hingerichtet. /AK) und konspirative Aktivitäten. Dies war nicht die einzige Hinrichtung der „blauen Polizisten“. In der Zeit von Februar 1943 bis August 1944 wurden in diesem Bezirk mehrere Dutzend „blaue Polizisten“ verhaftet. Die Gefangenen wurden zur Untersuchung in das Gestapo-Hauptquartier im Schlesischen Haus in der Pomorska-Straße 2 geschickt. Anschließend wurden sie in das Konzentrationslager in Płaszów gebracht, wo sie, wie diejenigen, die in einer Parodie auf einen Prozess durch ein Polizei-Schnellgericht zur Hinrichtung verurteilt wurden, dort untergebracht wurden wurden vor den Augen eines deutschen Erschießungskommandos erschossen. Im KL Plaszów wurden etwa 40 von ihnen in mehreren Kollektiv- und etwa einem Dutzend Einzelhinrichtungen erschossen. Es war nicht der einzige Hinrichtungsort in Krakau oder Kleinpolen, an dem Todesurteile gegen Beamte der polnischen Polizei des Generalgouvernements vollstreckt wurden, denen konspirative Aktivitäten vorgeworfen wurden. Zu diesen Orten gehörten die Festung Krzesławice und das Gebiet des Niepołomicka-Waldes.

Skarbiec Koronny na Wawelu

 

Zapraszam na zwiedzanie wystawy na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie, zawierającą zbiór pamiątek pozostałych po panujących królach Polski tzw. skarbiec koronny.

I invite you to visit the exhibition at the Wawel Royal Castle in Krakow, which contains a collection of souvenirs from the reigning kings of Poland, the so-called crown treasury.

Zbrojownia królewska na Wawelu

Zwiedzamy zbrojownie królewską na zamku królewskim na Wawelu w Krakowie Ekspozycja połączona jest ze skarbcem koronnym. Zbiory zbrojowni stanowiły prywatną własność władców oraz przechowywano uzbrojenie załogi wojskowej (parter i piwnice zachodniego skrzydła zamku). Najwspanialej przedstawiała się zbrojownia królewska Zygmunta Augusta. 

We visit the royal armory at the royal castle at Wawel in Krakow. The exhibition is connected with the crown treasury. The collections of the armory were the private property of the rulers and the weapons of the military crew were stored (ground floor and cellars of the west wing of the castle). The most magnificent was the royal armory of Zygmunt August.

How Germans destroyed the Polish monuments during World War II

Ul. Pomorska - muzeum w dawnej siedzibie gestapo w Krakowie

Dawne cele Gestapo w Krakowie, Dom Śląski, ul. Pomorska