Pomnik ku czci ofiar fortu IX w Kownie na Litwie (II)

 

Pomnik ku czci ofiar fortu IX w Kownie

W bezpośrednim sąsiedztwie kompleksu fortu IX w Kownie wznosi się potężny, betonowy pomnik ku czci ofiar faszyzmu, odsłonięty w 1984 roku. Głównym twórcą tej unikalnej kompozycji rzeźbiarskiej był znany litewski rzeźbiarz Alfonsas Vincentas Ambraziūnas. Konstrukcja wznosi się na imponującą wysokość 32 metrów i dominuje nad całą okolicą fortu. Pomnik składa się z trzech potężnych grup rzeźbiarskich wykonanych z surowego, nieociosanego betonu. 

Architektura monumentu reprezentuje styl brutalizmu, który poprzez ostre kształty potęguje uczucie grozy i powagi. Poszczególne części rzeźby symbolizują kolejno ból i cierpienie, dramatyczny opór oraz ostateczne wyzwolenie ofiar. Twórcom udało się całkowicie uniknąć bezpośredniej symboliki sowieckiej, dzięki czemu dzieło ma uniwersalny charakter. 

Monument ten dominuje nad okolicznym terenem i stanowi hołd dla wszystkich pomordowanych w tym miejscu. Pomiędzy fortem a pomnikiem znajduje się rozległe pole porośnięte trawą, pod którym spoczywają szczątki tysięcy ofiar. Cały teren otoczony jest ciszą, tworząc przestrzeń sprzyjającą zadumie i refleksji nad tragiczną historią XX wieku.

13 straconych w Płocku

Przed wybuchem II wojny światowej przy ul. Synagogalnej w Płocku mieszkało ponad 400 osób. Było to centrum żydowskiego Płocka, które zniknęło wkrótce po rozpoczęciu wojny przez Rzeszę Niemiecką. 

18 września 1942 r. właśnie ten zakątek Płocka stał się widownią kolejnej tragedii. Na ul. Synagogalnej postawiono szubienicę. Spędzono tu pracowników okolicznych zakładów i sklepów, przechodniów, nawet kobiety z dziećmi, aby obejrzeli egzekucje 13 Polaków. Podobno część tłumu stanowili Niemcy. Na wszelki wypadek, ustawiono kilka karabinów maszynowych wymierzonych w tłum i w szubienicę. Gdy rozpoczął się najstraszniejszy moment egzekucji ks. Michał Serafin, proboszcz parafii w Wyszogrodzie, miał krzyknąć „Niech żyje Polska!”, co podobno próbowali podchwycić pozostali. 

Wśród zamordowanych w Płocku: Antoni Krzywoszyński – pracownik firmy „Zemwar”, w AK odpowiedzialny za organizowanie pomocy społecznej, Józef Jurkowski „Fez od Wisły”, „Marek” – członek Komendy Obwodu AK Płock, Władysław Piotrowski, Leon Pomierny, Stanisław Adamczyk – członkowie AK z Wyszogrodu, Stefan Trojanowski – członek AK z Płocka, Zygmunt Wolski – działacz komunistyczny, Gustaw Mossakowski – związany z referatem VI w Obwodzie AK Płock, Marek Sobczyński – członek POZ w Płocku, Józef Rudziński – związany z Obwodem AK Ciechanów, Wincenty Peszyński – komendant Komendy Powiatu POZ Mława, ks. Michał Serafin – członek POZ w Wyszogrodzie i Stanisław Kozłowski – członek Komendy Okręgu III „Mazowsze” POZ. 

Dziś w miejscu egzekucji znajduje się pomnik poświęcony ofiarom  egzekucji, a plac nosi nazwę Placu 13 Straconych.

Dawne boisko Skry Warszawa - dziś pomnik Wspólnego Męczeństwa Żydów i Polaków w Warszawie

Źródło: NAC
Przed wojną w tym miejscu przy obecnej ulicy Gibalskiego 21, w pobliżu cmentarza żydowskiego znajdowało się boisko klubu Skra. Z chwilą zajęcia Warszawy przez Niemców wydany został zakaz uprawiania sportu. 

Obelisk

Od 1940 do 1943 roku boisko stało się miejscem masowej eksterminacji Żydów i Polaków. Niemcy rozstrzelali tu i pogrzebali ponad siedem tysięcy osób. 

Grzebano tutaj również ciała ofiar egzekucji przeprowadzanych w innych miejscach na terenie getta m.in. 140 Polaków i Żydów rozstrzelanych 27 marca 1943 przez Niemców na Pawiaku w odwecie za akcję pod Arsenałem. 

Bezpośrednio po wojnie ekshumowano z tego miejsca ciała pomordowanych działaczy lewicowych, a następnie 6588 ciał zidentyfikowanych jako żydowskie.  Pozostały na nim jeszcze szczątki około trzystu Polaków i Żydów.

W miejscu egzekucji i pochówku postawiono w 1989 roku symboliczny pomnik. Jest to jedyny tego rodzaju w świecie pomnik, który wzniesiono na zbiorowej mogile rozstrzelanych w tym miejscu Żydów i Polaków.

Autor zdjęć: Dariusz Zielonka

Michniów - mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich

 12 i 13 lipca 1943 roku Niemcy spacyfikowali Michniów, za wspomaganie partyzantki AK, mordując co najmniej 204 osoby i paląc wieś. Obecnie znajduje się w Michniowie muzeum - mauzoleum upamiętniające 817 polskich wsi spacyfikowanych przez niemieckiego okupanta.

Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej w Bydgoszczy

Na Starym Rynku w Bydgoszczy znajduje się pomnik ku czci Polaków ziemi Bydgoskiej zamordowanych wskutek terroru niemieckiego w latach okupacji 1939 - 1945. Potrzebę ustawienia pomnik w tym miejscu stworzył fakt publicznych egzekucji, jakie Niemcy tu przeprowadzili 8 i 9 września 1939 roku.

Aresztowani Polacy w Bydgoszczy (wrzesień 1939 r.)

Bydgoszcz, pomnik walki i męczeństwa w Bydgoszczy, Stary Rynek w Bydgoszczy, pomnik w Bydgoszczy,

Ochota 1944 - dzieje powstańcze

Okupacja niemiecka (1941 - 1944). Historia Łomży

Polacy w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau

Historia zbrodni niemieckich w Jeziorku k. Łomży (1942 - 1943)

Naziści - przykład zakłamywania prawdy historycznej - mec. Wiesław Misiek

O śp. Karolu Tenderze, więźniu KL Auschwitz, wspomnienie Barbary Gautier

Warszawiacy w niemieckich obozach koncentracyjnych - relacja ze spotkania

Egzekucje działaczy Polonii Gdańskiej w 1940 r. w lesie koło Sztutowa

Victoriaschule w Gdańsku we wrześniu 1939 roku

Historia więzienia Pawiak w Warszawie (1939 - 1944)

Śladami powstania warszawskiego, cz. II - Stare Miasto

Niemiecki nazistowski obóz zagłady w Treblince

Miejsce straceń Polaków i Żydów w Lesie Maliszewskim - Treblinka I

Ślązak Joachim Achtelik (1920-1942) - działacz polskiego podziemia z Rudy