Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie 1

Brama Lubelska w Twierdzy Dęblin

 

Brama lubelska to jedna z dwu paradnych bram do Twierdzy Dęblin. Wzniesiono ją  wraz z cała cytadelą za panowania cara Mikołaja I Romanowa po stłumieniu powstania listopadowego. Wraz z twierdzami: cytadelą w Warszawie i Modlinie (Nowogieorgiewsk), twierdza dęblińska (nazwano ją Iwangorod) składały się na system trzymający w ryzach niepokorny kraj nad Wisłą. Budowę twierdzy w Dęblinie rozpoczęto w 1838 roku na podstawie projektu wybitnego inżyniera, specjalisty od fortyfikacji,  generała Iwana Dehna.

Brama Lubelska powstała wraz z głównymi wałami twierdzy i stanowiła wejście do jej wnętrza od strony południowej. Jej bryła jest murowana z cegły, ma dwie kondygnacje. Elewacja frontowa prezentuje stylu neoromański. Dekorowana jest elementami z cegły profilowanej i kamienia: ryzalitami i arkadowymi podcieniami wspartymi na kolumnach.

The Lublin Gate is one of the two parade gates to the Deblin Fortress. It was erected, together with the entire citadel, during the reign of Tsar Nicholas I Romanov after the suppression of the November Uprising. Together with the fortresses: the citadel in Warsaw and Modlin (Nowogieorgiewsk), the Dęblin Fortress (named Ivangorod) comprised a system keeping the unruly country on the Vistula in check. Construction of the Dęblin fortress began in 1838, based on a design by the eminent engineer, a specialist in fortifications, General Ivan Dehn.

The Lubelska Gate was built together with the main ramparts of the fortress and constituted the entrance to its interior from the southern side. Its body is made of brick and has two storeys. The front elevation presents a Neo-Romanesque style. It is decorated with moulded brick and stone elements: risalits and arcades supported by columns.

Das Lubliner Tor ist eines der beiden Parade-Tore der Festung Deblin. Es wurde, wie die gesamte Zitadelle, während der Herrschaft von Zar Nikolaus I. Romanow nach der Niederschlagung des Novemberaufstandes errichtet. Zusammen mit den Festungen - der Zitadelle in Warschau und Modlin (Nowogieorgiewsk) - bildete die Festung Dęblin (genannt Iwangorod) ein System, das das widerspenstige Land an der Weichsel in Schach hielt. Der Bau der Festung Dęblin begann 1838 nach einem Entwurf des bedeutenden Ingenieurs und Festungsspezialisten General Iwan Dehn.

Das Lubelska-Tor wurde zusammen mit den Hauptmauern der Festung errichtet und bildete den Zugang zum Inneren der Festung von der Südseite her. Es besteht aus Backstein und hat zwei Stockwerke. Die Fassade ist im neoromanischen Stil gehalten. Sie ist mit geformten Ziegel- und Steinelementen verziert: Risalite und von Säulen getragene Arkaden.

Las lućmierski (1939 - 1944)

 

Las lućmierski to niewielki kompleks leśny położony w pobliżu Zgierza. Podczas okupacji stał się miejscem masowych zbrodni niemieckich dokonanych na mieszkańcach Łodzi oraz regionu łódzkiego Polaków i Żydów. Jesienią 1939 r. okupanci rozpoczęli akcję represjonowania polskiej inteligencji (Intelligenzaktion Litzmannstadt). Była to zemsta za jej patriotyczną i antynazistowską postawę w okresie przedwojennym. Okupantom chodziło również o zniszczenie grupy społecznej zdolnej zorganizować ruch oporu. Aresztowania łódzkiej inteligencji (Polaków i Żydów) zaczęły się już we wrześniu 1939 r., a ich apogeum nastąpiło w listopadzie tego roku pod pretekstem, że Polacy w związku ze Świętem Niepodległości przygotowują antyniemieckie powstanie. Zatrzymanych zamknięto w łódzkich więzieniach i w specjalnie utworzonym obozie na Radogoszczu. Tu poddawano ich przesłuchaniom, szykanowano i torturowano.

W toku selekcji przeprowadzonej przez niemiecką policję i sądy specjalne wyłoniono ludzi, których postanowiono zgładzić. Okupanci zdawali sobie sprawę, że dokonują przestępstwa i dlatego starali się swoje zbrodnie utrzymać w tajemnicy. Skazanych na śmierć wywożono do podłódzkich lasów, gdzie ich rozstrzeliwano i grzebano w zbiorowych mogiłach.

Do lasu lućmierskiego Niemcy przywozili skazańców autobusami. Na miejscu zmuszano ich do wykopania dołu i zabijano strzałem w kark z bliskiej odległości. W dniach 9 i 10 listopada 1939 rozstrzelano ok. 500 osób, a do grudnia rozstrzelano następnych 1500 Polaków.

Las lućmierski był widownią zbrodni niemieckich przez cały okres okupacji. Pogrzebano tam w tajemnicy również 100 Polaków rozstrzelanych w marcu 1942 r. w Zgierzu. Znane są nazwiska tylko niektórych ofiar zamordowanych w lesie lućmierskim. W 1944 r. Niemcy przeprowadzili akcję zacierania śladów zbrodni, rozkopując mogiły i paląc zwłoki. Trudno z tego względu ustalić dokładną liczbę zamordowanych. W sumie podczas okupacji w lesie koło Lućmierza szacuje się, że Niemcy zamordowali ok. 30 tys. osób (głównie więźniów z Radogoszcza i getta łódzkiego).

The Lućmierz Forest is a small forest complex located near Zgierz. During the occupation, it became the site of mass German crimes against Polish and Jewish inhabitants of Łódź and the Łódź region. In the autumn of 1939, the occupiers began a campaign of repression against the Polish intelligentsia (Intelligenzaktion Litzmannstadt). This was in revenge for its patriotic and anti-Nazi stance in the pre-war period. The occupiers also wanted to destroy a social group capable of organising a resistance movement.

Arrests of the Łódź intelligentsia (Poles and Jews) began as early as September 1939 and reached their peak in November of that year under the pretext that Poles were preparing an anti-German uprising in connection with Independence Day. Detainees were locked up in Łódź prisons and in a specially established camp at Radogoszcz. Here they were subjected to interrogation, harassment and torture. In the course of the selection process carried out by the German police and special courts, the special courts, people were selected for execution. The occupying forces realised that they were committing a crime and therefore tried to keep their crimes secret. Those sentenced to death were taken to the forests near Łódź, where they were shot and buried in mass graves.

The Germans brought the condemned to the Lućmier forest in buses. On the spot, they were forced to dig a pit and were killed with a shot in the neck from a close distance.

On 9 and 10 November 1939, about 500 people were shot, and by December a further 1,500 Poles had been executed.

The lućmierski forest was a spectre of German crimes throughout the occupation. The 100 Poles shot in March 1942 in Zgierz were also buried there in secret. The names of only some of the victims murdered in the Lućmierski forest are known. In 1944, the Germans carried out an action to obliterate the traces of the crime by digging up the graves and burning the corpses. For this reason, it is difficult to establish the exact number of the murdered. In total, during the occupation in the forest near Lućmierz it is estimated that the Germans murdered about 30 thousand people (mainly prisoners from Radogoszcz and the Lodz Ghetto). 

Der Lućmierz-Wald ist ein kleiner Waldkomplex in der Nähe von Zgierz. Während der Besatzung wurde er zum Schauplatz deutscher Massenverbrechen gegen polnische und jüdische Einwohner von Lodz und der Region Lodz. Im Herbst 1939 begannen die Besatzer eine Repressionskampagne gegen die polnische Intelligenz (Intelligenzaktion Litzmannstadt). Dies geschah aus Rache für ihre patriotische und antinazistische Haltung in der Vorkriegszeit. Die Besatzer wollten auch eine gesellschaftliche Gruppe zerstören, die in der Lage war, eine Widerstandsbewegung zu organisieren.

Die Verhaftungen der Łódź-Intelligenz (Polen und Juden) begannen bereits im September 1939 und erreichten ihren Höhepunkt im November desselben Jahres unter dem Vorwand, dass die Polen einen antideutschen Aufstand im Zusammenhang mit dem Unabhängigkeitstag vorbereiten würden. Die Verhafteten wurden in Gefängnissen in Łódź und in einem eigens eingerichteten Lager in Radogoszcz festgehalten. Dort waren sie Verhören, Schikanen und Folter ausgesetzt. Im Zuge der von der deutschen Polizei und den Sondergerichten durchgeführten Selektion, den Sondergerichte, wurden Menschen zur Hinrichtung ausgewählt. Die Besatzungsmächte waren sich bewusst, dass sie ein Verbrechen begingen, und versuchten daher, ihre Verbrechen geheim zu halten. Die zum Tode Verurteilten wurden in die Wälder bei Łódź gebracht, wo sie erschossen und in Massengräbern verscharrt wurden.

Die Deutschen brachten die Verurteilten in Bussen in den Wald von Lućmier. An Ort und Stelle wurden sie gezwungen, eine Grube zu graben, und wurden mit einem Genickschuss aus nächster Nähe getötet. Am 9. und 10. November 1939 wurden etwa 500 Menschen erschossen, und bis Dezember wurden weitere 1.500 Polen hingerichtet.

Der Lućmierz-Wald war während der gesamten Besatzungszeit ein Schreckgespenst für deutsche Verbrechen. Auch die 100 Polen, die im März 1942 in Zgierz erschossen wurden, wurden dort heimlich begraben. Nur von einigen der im Lućmierski-Wald ermordeten Opfer sind die Namen bekannt. Im Jahr 1944 führten die Deutschen eine Aktion durch, um die Spuren des Verbrechens zu verwischen, indem sie die Gräber ausgruben und die Leichen verbrannten. Aus diesem Grund ist es schwierig, die genaue Zahl der Ermordeten zu ermitteln. Insgesamt wird geschätzt, dass die Deutschen während der Besetzung des Waldes bei Lućmierz etwa 30 Tausend Menschen ermordet haben (hauptsächlich Gefangene aus Radogoszcz und dem Ghetto Lodz).

Fort II Mierzwiączka - twierdza Dęblin

Budowę twierdzy Dęblin rozpoczęto wkrótce po klęsce powstania listopadowego. Twierdza i miasto Dęblin nosiły w tym czasie nazwę Iwangorod – od imienia namiestnika Królestwa, Iwana Paskiewicza. Budowę rozpoczęto w 1832 roku i kontynuowano ją do roku 1847. 

Pod koniec lat 70-tych XIX wieku, na wniosek generała Todtlebena, postanowiono twierdzę zmodernizować na obóz warowny przez wzmocnienie go wysuniętymi do przodu siedmioma fortami, z czego cztery zlokalizowano na prawym brzegu Wisły, zaś pozostałe trzy na brzegu lewym. Roboty rozpoczęto w 1878. Wszystkie forty zbudowano na planie pięcioboku, wszystkie też miały zbliżoną do siebie wielkość i warunki artyleryjskie. Zasadnicze parametry fortów oparte zostały o doświadczenia wojny rosyjsko - tureckiej 1877-78. Każdy obiekt posiadał dwa wały: niski dla piechoty i zanim wysoki dla artylerii. Murowane oskarpowanie ukryte było w fosie bronionej kaponierami skarpowym; w każdym forcie znajdowały się też koszary szyjowe dla załogi oraz magazyny. Stosunkowo najlepiej zachowanym jest Fort II "Mierzwiączka", który stanął na podmokłym terenie obok wsi o tej samej nazwie.

Construction of the Dęblin fortress began soon after the defeat of the November Uprising. The fortress and the town of Dęblin were named Ivangorod at the time - after the governor of the Kingdom, Ivan Paskevich. Construction began in 1832 and continued until 1847. At the end of the 1870s, at the request of General Todtleben, it was decided to modernise the fortress into a fortified camp by reinforcing it with seven forts, four of which were located on the right bank of the Vistula River and the remaining three on the left bank. Work began in 1878. All forts were built on a pentagonal plan, and all were of similar size and artillery conditions. The basic parameters of the forts were based on the experience of the Russo-Turkish War of 1877-78. Each structure had two ramparts: a low one for infantry and before that a high one for artillery. The masonry escarpment was concealed in a moat defended by buttress caponiers; each fort also had neck barracks for the crew and warehouses. Relatively the best preserved is Fort II ‘Mierzwiączka’, which stood in a marshy area next to the village of the same name.

Mit dem Bau der Festung Dęblin wurde bald nach der Niederschlagung des Novemberaufstandes begonnen. Damals wurden die Festung und die Stadt Dęblin Iwangorod genannt - nach dem Gouverneur des Königreichs, Iwan Paskewitsch. Die Bauarbeiten begannen 1832 und dauerten bis 1847. Ende der 1870er Jahre wurde auf Antrag von General Todtleben beschlossen, die Festung zu einem befestigten Lager auszubauen und mit sieben Forts zu verstärken, von denen vier am rechten Weichselufer und die übrigen drei am linken Ufer lagen. Die Arbeiten begannen im Jahr 1878. Alle Forts wurden auf einem fünfeckigen Grundriss errichtet und waren von ähnlicher Größe und Artillerieausstattung. Die wesentlichen Parameter der Forts basierten auf den Erfahrungen des Russisch-Türkischen Krieges von 1877-78. Jedes Bauwerk hatte zwei Wälle: einen niedrigen für die Infanterie und davor einen hohen für die Artillerie. Die gemauerte Böschung war in einem Graben verborgen, der von Böschungskaponieren verteidigt wurde; jedes Fort verfügte außerdem über Halsbaracken für die Besatzung und Lagerräume. Relativ am besten erhalten ist das Fort II „Mierzwiączka“, das in einem Sumpfgebiet neben dem gleichnamigen Dorf stand.

Obrócony pałac Lubomirskich w Warszawie

 

Pierwotnie pałac Radziwiłłów powstały przed 1712 r. był barokową siedmioosiową budowlą z fasadą od strony ulicy Ptasiej. Od około 1750 roku jego właścicielami pałacu stali się Lubomirscy. W 1760 r. od strony zachodniej dobudowano siedmioosiowy rokokowy człon. Autorem projektu rozbudowy był Jakub Fontana. W latach 1790-93 pałac uzyskał klasycystyczną formę fasady z imponującą kolumnadą według projektu Jakuba Hempla. W latach 90. XVIII wieku w pałacu mieszkała m.in. Rozalia Lubomirska, żona Aleksandra Lubomirskiego, jedyna Polka ścięta na gilotynie w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Po 1804 r. pałac często zmieniał właścicieli stając się ostatecznie kamienicą czynszową. Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku pałac został uszkodzony.

W związku z budową osiedla mieszkaniowego w okolicy placu Żelaznej Bramy w Warszawie przesunięto w 1970 r. zabytkowy pałac Lubomirskich, położony przy tym placu, w celu architektonicznego zamknięcia tzw. Osi Saskiej - historycznej osi urbanistycznej  przebiegającej przez Ogród Saski. Budynek przesunięto przez obrót o 78°  wokół osi. Budynek  przesuwano  bardzo powoli, w ciągu 49 dni, od 30 marca po 18 maja 1970 r. Przed pałacem zostały ustawione rzeźby lwów stojące przed wojną przed Ministerstwem Spraw Wojskowych przy ówczesnej 6-ego Sierpnia.

Originally the Radziwiłł palace, built before 1712, was a baroque seven-axis building with a façade facing Ptasia Street. From around 1750 the Lubomirski family became the owners of the palace. In 1760, a seven-axis rococo section was added on the west side. The author of the extension was Jakub Fontana. In 1790-93 the palace gained a classicist form of the façade with an impressive colonnade designed by Jakub Hempel. In the 1790s, the palace was home to, among others, Rozalia Lubomirska, wife of Aleksander Lubomirski, the only Polish woman to be guillotined during the Great French Revolution. After 1804, the palace frequently changed owners, eventually becoming a tenement house. During the defence of Warsaw in September 1939, the palace was damaged.

In connection with the construction of a housing estate in the vicinity of Żelazna Brama Square in Warsaw, the historic Lubomirski Palace, located on this square, was moved in 1970 in order to architecturally close the so-called Saxon Axis - the historical urban axis running through the Saski Garden. The building was moved by rotating 78° around the axis. The building was moved very slowly, over a period of 49 days, from 30 March to 18 May 1970. In front of the palace, the sculptures of lions that had stood before the war in front of the Ministry of Military Affairs at what was then 6 Sierpnia Street were placed.

Ursprünglich war der Radziwiłł-Palast, der vor 1712 erbaut wurde, ein siebenachsiges Barockgebäude mit einer Fassade zur Ptasia-Straße. Ab etwa 1750 wurde die Familie Lubomirski Eigentümer des Palastes. Im Jahr 1760 wurde an der Westseite ein siebenachsiger Rokokobau angebaut. Der Autor der Erweiterung war Jakub Fontana. In den Jahren 1790-93 erhielt der Palast eine klassizistische Form der Fassade mit einer beeindruckenden Kolonnade, die von Jakub Hempel entworfen wurde. In den 1790er Jahren wohnte im Palast Rozalia Lubomirska, die Ehefrau von Aleksander Lubomirski, der als einzige Polin während der Großen Französischen Revolution guillotiniert wurde. Nach 1804 wechselte der Palast häufig den Besitzer und wurde schließlich zu einem Mietshaus. Während der Verteidigung Warschaus im September 1939 wurde der Palast beschädigt.

Im Zusammenhang mit dem Bau einer Wohnsiedlung in der Nähe des Żelazna-Brama-Platzes in Warschau wurde der historische Lubomirski-Palast 1970 an diesen Platz versetzt, um die so genannte Sächsische Achse - die historische Stadtachse, die durch den Saski-Garten verläuft - architektonisch zu schließen. Das Gebäude wurde um 78° um die Achse gedreht. Vom 30. März bis zum 18. Mai 1970 wurde das Gebäude in 49 Tagen sehr langsam verschoben, und vor dem Palast wurden die Löwenskulpturen aufgestellt, die vor dem Krieg vor dem Ministerium für militärische Angelegenheiten in der damaligen Sierpnia-Straße 6 gestanden hatten.

Śląski Wersal. Rzeźby E. Fremieta

 

W parku pałacowym, tzw. Śląskiego Wersalu, własności Guido Henckla von Donnersmarcka w Świerklańcu znajdują się żeliwne rzeźby i fontanna autorstwa cenionego XIX-wiecznego francuskiego rzeźbiarza Emmanuela Fremieta (autora m.in. paryskiego pomnika Joanny D’Arc czy rzeźb w Ogrodzie Luksemburskim) z około 1870 roku. 

Są to walczące ze sobą zwierzęta: jeleń i niedźwiedź, pelikan i ryba, koń i lwica, struś i wąż. Dziełem tego artysty jest też centralnie położona fontanna z rzeźbą przedstawiającą trzy gracje trzymające kulę ziemską.

Im Schlosspark, dem so genannten schlesischen Versailles, das Guido Henckel von Donnersmarck in Świerklaniec gehörte, befinden sich gusseiserne Skulpturen und ein Brunnen des geschätzten französischen Bildhauers Emmanuel Fremiet aus dem 19. Jahrhundert (u. a. Autor der Pariser Statue der Jeanne d'Arc oder der Skulpturen im Luxemburger Garten) aus der Zeit um 1870. 

Dazu gehören kämpfende Tiere: ein Hirsch und ein Bär, ein Pelikan und ein Fisch, ein Pferd und eine Löwin, ein Strauß und eine Schlange. Ein zentraler Brunnen mit einer Skulptur, die drei Grazien darstellt, die eine Weltkugel halten, ist ebenfalls ein Werk dieses Künstlers.

In the palace park, the so-called Silesian Versailles, owned by Guido Henckel von Donnersmarck in Świerklaniec, there are cast-iron sculptures and a fountain by the esteemed 19th-century French sculptor Emmanuel Fremiet (author, among other things, of the Parisian statue of Joan of Arc or the sculptures in the Luxembourg Garden) from around 1870. 

These include fighting animals: a deer and a bear, a pelican and a fish, a horse and a lioness, an ostrich and a snake. A central fountain with a sculpture depicting three graces holding a globe is also the work of this artist.

Sowieckie "wyzwolenie" Przyszowic 27 stycznia 1945 r.

27 stycznia 1945 r. Rosjanie wkroczyli do Przyszowic – niewielkiej śląskiej obok Gliwic. Przed wojną była to ostatnia polska wieś przed granicą z Niemcami. Tu mieszkało wielu powstańców śląskich i polskich działaczy narodowościowych. Czerwonoarmiści zamordowali co najmniej 60 osób, w tym kilku więźniów obozu w Oświęcimiu, którzy uciekli z marszu śmierci. Dopuścili się do gwałtów na mieszkankach miejscowości. Spłonęło prawie 70 domów i zabudowań gospodarczych.

27. Januar 1945. Die Russen drangen in Przyszowice ein, ein kleines schlesisches Dorf in der Nähe von Gliwice. Vor dem Krieg war es das letzte polnische Dorf vor der deutschen Grenze. Hier lebten viele schlesische Aufständische und polnische Nationalisten. Die Rote Armee ermordete mindestens 60 Menschen, darunter einige Häftlinge des Lagers Auschwitz, die dem Todesmarsch entkommen waren. Sie vergewaltigten die Bewohnerinnen des Dorfes. Fast 70 Häuser und landwirtschaftliche Gebäude wurden niedergebrannt.

27 January 1945. The Russians entered Przyszowice, a small Silesian village next to Gliwice. Before the war it was the last Polish village before the German border. Many Silesian insurgents and Polish nationalist activists lived here. The Red Army murdered at least 60 people, including several prisoners of the Auschwitz camp who had escaped from a death march. They committed the rape of female residents of the village. Almost 70 houses and farm buildings were burnt down.

Mikołów - Gronie. Zbrodnia z 17 września 1939 r.

 

Rankiem 3 września 1939 r. pierwsze oddziały niemieckie wkroczyły do Mikołowa, śląskiego miasta położonego na południe od Katowic. 

Już 11 września 1939 roku rozpoczęły się pierwsze aresztowania na podstawie sporządzonej listy, na której widniały nazwiska powstańców śląskich i działaczy społecznych na terenie polskiego Górnego Śląska. Listę nazwisk przygotowała w Opolu niemiecka policja kryminalna - Kripo, przy współpracy z zamieszkałymi w Polsce niemieckimi aktywistami prohitlerowskiego związku narodowościowego. Przekazali oni razem ponad 1500 nazwisk byłych powstańców śląskich, polskich działaczy społeczno-politycznych oraz przedstawicieli inteligencji z terenu wschodniej części Górnego Śląska. Jedenastu byłych powstańców śląskich i harcerza zamknięto w mikołowskim więzieniu. Byli to: Augustyn Frydecki, Jan Jarek, Wincenty Jędrysik, Stanisław Kopel, Józef Miedza, Andrzej Olszyczka, Bernard Wikarek i Franciszek Żurek. Trzy dni później zatrzymano harcerza, Antoniego Pękałę, który działał w kilku polskich organizacjach, między innymi w oddziałach Młodzieży Powstańczej. Razem z nim aresztowano trzech byłych powstańców z Wyr: Izydora Handla, Alojzego Sitkę oraz Alojzego Prasoła. Po sześciu dniach przesłuchań i tortur wywieziono 12 więźniów na teren nieczynnego już wyrobiska na Groniach, gdzie zostali rozstrzelani 17 września 1939 roku, tego dnia, kiedy na wschodnie tereny  II Rzeczpospolitej wkroczyły oddziały sowieckie.

Wieść o egzekucji rozeszła się po okolicy, która została nazwana mianem "głośnej" zbrodni, ale była też zaskoczeniem dla Ślązaków. 

W czasie okupacji, zwłaszcza we Wszystkich Świętych i w listopadzie 1939 r., na miejsce zbrodni na mikołowskich Groniach przybywali mieszkańcy Mikołowa, wśród nich rodziny, krewni i przyjaciele zamordowanych, składali w tym miejscu kwiaty, co nie podobało się miejscowym niemieckim nazistowcom. W 1940 r. zwłoki zabitych ekshumowano i wywieziono do oświęcimskich krematoriów.

Część ich pamięci.

Am Morgen des 3. September 1939 marschierten die ersten deutschen Truppen in Mikołów, einer schlesischen Stadt südlich von Kattowitz, ein. 

Bereits am 11. September 1939 begannen die ersten Verhaftungen auf der Grundlage einer Liste mit den Namen schlesischer Aufständischer und sozialer Aktivisten im polnischen Oberschlesien. Die Namensliste wurde in Oppeln von der deutschen Kriminalpolizei, der Kripo, in Zusammenarbeit mit Aktivisten der in Polen ansässigen Pro-Hitler-Nationalistenvereinigung erstellt. Gemeinsam übergaben sie mehr als 1.500 Namen ehemaliger schlesischer Aufständischer, polnischer gesellschaftspolitischer Aktivisten und Vertreter der Intelligenz aus dem östlichen Teil Oberschlesiens. Elf ehemalige schlesische Aufständische und ein Aufklärer waren im Gefängnis von Mikolov inhaftiert. Sie waren: Augustyn Frydecki, Jan Jarek, Wincenty Jędrysik, Stanisław Kopel, Józef Miedza, Andrzej Olszyczka, Bernard Wikarek und Franciszek Żurek. Drei Tage später wurde der Pfadfinder Antoni Pęka³a verhaftet, der in mehreren polnischen Organisationen, darunter auch in einer Abteilung der Aufständischen Jugend, aktiv gewesen war. Zusammen mit ihm wurden drei ehemalige Aufständische aus Wyre verhaftet: Izydor Handel, Alojzy Sitko und Alojzy Prasoła. Nach sechstägigen Verhören und Folterungen wurden die 12 Gefangenen in das Gebiet der heute stillgelegten Gronia-Mine gebracht, wo sie am 17. September 1939, dem Tag des Einmarsches der sowjetischen Truppen in das Ostgebiet der Zweiten Polnischen Republik, hingerichtet wurden. Die Nachricht von der Hinrichtung verbreitete sich in der ganzen Region und wurde als ein Verbrechen von großer Tragweite bezeichnet, kam aber auch für die Schlesier überraschend. 

Während der Okkupation, insbesondere an Allerheiligen und im November 1939, kamen die Einwohner von Mikołów, darunter Familien, Verwandte und Freunde der Ermordeten, zum Tatort auf der Mikołówskie Gronie und legten dort Blumen nieder, was den örtlichen deutschen Nazis nicht gefiel. Im Jahr 1940 wurden die Leichen der Ermordeten exhumiert und in die Krematorien von Auschwitz gebracht.

Ehre ihr Andenken.

On the morning of September 3, 1939, the first German troops entered Mikołów, a Silesian town located south of Katowice.

Already on September 11, 1939, the first arrests began on the basis of a list prepared, which included the names of Silesian insurgents and social activists in Polish Upper Silesia. The list of names was prepared in Opole by the German criminal police - Kripo, in cooperation with activists of the pro-Hitler national union living in Poland. Together, they provided over 1,500 names of former Silesian insurgents, Polish socio-political activists and representatives of the intelligentsia from the eastern part of Upper Silesia. Eleven former Silesian insurgents and a scout were locked up in the Mikołów prison. They were: Augustyn Frydecki, Jan Jarek, Wincenty Jędrysik, Stanisław Kopel, Józef Miedza, Andrzej Olszyczka, Bernard Wikarek and Franciszek Żurek. Three days later, a scout, Antoni Pękała, who was active in several Polish organizations, including the Insurgent Youth units, was detained. Together with him, three former insurgents from Wyry were arrested: Izydor Handel, Alojzy Sitko and Alojzy Prasoł. After six days of interrogation and torture, 12 prisoners were transported to the now closed mine workings in Gronie, where they were shot on September 17, 1939, the day when Soviet troops entered the eastern areas of the Second Polish Republic.

The news of the execution spread throughout the area, which was called a "noisy" crime, but it was also a surprise to the Silesians.

During the occupation, especially on All Saints' Day and in November 1939, the inhabitants of Mikołów, including families, relatives and friends of the murdered, came to the crime scene in Gronie, Mikołów, and laid flowers there, which did not please the local German Nazis. In 1940, the bodies of the dead were exhumed and taken to the Auschwitz crematoria.

Honor their memory.

Krwawy marzec 1940 r. w szpitalu psychiatrycznym w Łodzi

 

W czasie II wojny światowej szpital w „Kochanówce” w Łodzi, jeden z najstarszych i największych szpitali psychiatrycznych w Polsce, stał się miejscem zbrodni na chorych w ramach nazistowskiego programu zabijania niepełnosprawnych i chorych psychicznie – akcji T4. W lutym 1940 roku Niemcy zakazali zwalniania chorych ze szpitala, grożąc surowymi represjami w stosunku do tych osób, które by ułatwiały im ucieczkę, nie zabraniając przy tym przyjmować nowych chorych. Wojskowa komisja kierowana przez lekarza SS Herberta Grohmanna (specjalisty od spraw rasowych) wydała rozporządzenie o tzw. „ewakuacji” chorych innej niż narodowości niemieckiej (tj. Polaków i Żydów). Pierwsza „ewakuacja” odbyła się 13-15 marca 1940 roku. Przeprowadziły ją specjalne ekipy SS, wywożąc chorych trzema samochodami ciężarowymi na miejsce zbrodni, którym stały się lasy zgierski i lućmierskie. Chorych uśmiercano spalinami z jednego samochodu (ruchomej komorze gazowej zaaranżowanej jak wóz meblowy). W ciągu trzech dni zgładzono około 500 osób. 

During World War II, the hospital in "Kochanówka" in Łódź, one of the oldest and largest psychiatric hospitals in Poland, became the site of crimes against the sick as part of the Nazi program of killing the disabled and mentally ill - Operation T4. In February 1940, the Germans banned the release of patients from the hospital, threatening severe repression against those who would facilitate their escape, without prohibiting the admission of new patients. A military commission headed by SS doctor Herbert Grohmann (a specialist in racial matters) issued a regulation on the so-called "evacuation" of patients of other than German nationality (i.e. Poles and Jews). The first "evacuation" took place on March 13-15, 1940. It was carried out by special SS teams, transporting the sick in three trucks to the crime scene, which was the Zgierz and Lućmiersk forests. The sick were killed with exhaust fumes from one car (in a mobile gas chamber arranged like a furniture cart). About 500 people were killed within three days.

Während des Zweiten Weltkriegs wurde das Krankenhaus „Kochanówka“ in Łódź, eines der ältesten und größten psychiatrischen Krankenhäuser in Polen, im Rahmen des Nazi-Programms zur Tötung behinderter und psychisch kranker Menschen – Operation T4 – zum Schauplatz von Verbrechen gegen Kranke. Im Februar 1940 verboten die Deutschen die Entlassung von Patienten aus dem Krankenhaus und drohten denjenigen, die ihre Flucht erleichtern würden, mit strenger Repression, ohne die Aufnahme neuer Patienten zu verbieten. Eine Militärkommission unter der Leitung des SS-Arzts Herbert Grohmann (Spezialist für Rassenfragen) erließ eine Verordnung über die sog „Evakuierung“ von Patienten anderer als deutscher Staatsangehörigkeit (d. h. Polen und Juden). Die erste „Evakuierung“ fand am 13. und 15. März 1940 statt. Es wurde von Spezialteams der SS durchgeführt, die die Kranken in drei Lastwagen zum Tatort, den Wäldern Zgierz und Lućmiersk, transportierten. Die Erkrankten wurden mit den Abgasen eines Autos getötet (in einer mobilen Gaskammer, die wie ein Möbelwagen angeordnet war). Innerhalb von drei Tagen wurden etwa 500 Menschen getötet.