środa, 17 lipca 2024

Mała katedra w Atenach, czyli kościółek Panagia Gorgoepikoos


Panagia Gorgoepikoos to malutka, XII-wieczna prawosławna świątynia, a w zasadzie kaplica, stojąca w bezpośrednim sąsiedztwie katedry ateńskiej. Uważana jest za najpiękniejszy kościółek w całych Atenach. Nazywana jest także Mikri Mitropoli, czyli mała katedra, bowiem kościół służył dawniej jako prywatna kaplica arcybiskupa (metropolity) Aten.

Pochodzi on z czasów bizantyjskich. Powstał na miejscu starszej, pogańskiej świątyni z VII wieku, wzniesionej na polecenie cesarzowej Ejlejtyi (w mitologii greckiej Eileithyia była boginią porodu i połogu). Lokalna tradycja postrzega budowę kościoła w XII w. jako darowiznę od cesarzowej Ireny, która urodziła się w Atenach.

Zamiast z cegieł (jak to miało miejsce w większości bizantyjskich kościołów), ta została w całości zbudowana z marmuru. Cechą szczególną tego kościoła jest około 90 płaskorzeźb z różnych epok, które czynią fasadę swego rodzaju skansenem starożytnej i bizantyjskiej rzeźby architektonicznej. Antyczne płaskorzeźby przedstawiają m.in. zwierzęta, postaci ze starożytności i z czasów bizantyjskich.

Świątynia posiada dwoje patronów. Jest to Paanagia Gorgoepikoos (czyli Matka Boża) i św. Eleuteriusz męczennik. Pierwotnie kościół był poświęcony Matce Bożej „szybkosłyszącej” (gorgoepikoos) Matce Bożej. Ta nazwa nawiązuje do ikony uznawanej za cudowną, stanowiąca najcenniejszy skarb kościoła.

Po greckiej wojnie o niepodległość kościół Panagia Gorgoepikoos przez dwie dekady w ogóle nie był używany, a w 1841 roku został przekształcony w bibliotekę, poprzedniczkę dzisiejszej Biblioteki Narodowej. Umieszczono tu także niewielki zbiór inskrypcji. W 1868 roku budynek kościoła został ponownie poświęcony Chrystusowi Odkupicielowi, ale imię to nie przyjęło się i po krótkim czasie zostało zastąpione popularną nazwą Ágios Eleftherios.

Kościół Panagia Gorgoepikoos to kościół z ośmiokątną kopułą krzyżową (7,6 m × 12,2 m). Posiada przedsionek (narthex) od zachodu i trzy apsydy od wschodu, przy czym środkowa apsyda jest większa.

Zbudowany jest niemal w całości z materiałów budowlanych pochodzących ze starszej zabudowy, m.in. białego marmuru Pentelic i niebieskawego marmuru Hymettos, porowatego wapienia i cegły.

Z fresków, którymi niegdyś malowano całą świątynię, zachowało się jedynie przedstawienie Matki Boskiej w absydzie (XIII/XIV w.).



wtorek, 16 lipca 2024

Arcybiskup Aten Damaskin


Na placu przed katedrą w Atenach znajduje się pomnik arcybiskupa Damaskina, zwierzchnika greckiego kościoła prawosławnego w latach 1941-1949, ale i regenta Grecji w latach 1944-1946 i premiera tego kraju w 1945 roku. Mimo że rozmawiał z władzami okupacyjnymi i wszystkimi greckimi ugrupowaniami politycznymi, nikt nie wątpił w jego patriotyzm i niezgodę na okupację niemiecką. Na szczególny szacunek zasłużył sobie dzięki organizowaniu pomocy charytatywnej dla rodzin ofiar niemieckich represji. W podobnym duchu działał także w interesie rodzin żydowskich, starając się je chronić przed prześladowaniami.

In the square in front of the cathedral in Athens there is a monument to Archbishop Damaskin, head of the Greek Orthodox Church in 1941-1949, but also regent of Greece in 1944-1946 and prime minister of this country in 1945. Even though he talked to the occupation authorities and all Greek political groups, no one doubted his patriotism and disagreement with the German occupation. He earned special respect for organizing charity aid for the families of victims of German repression. In a similar spirit, he also acted in the interest of Jewish families, trying to protect them from persecution.



poniedziałek, 15 lipca 2024

Prawosławna katedra w Atenach


Megali Mitripoli, czyli prawosławna katedra Zwiastowania Matki Bożej znajduje się przy placu Mitropolis w Atenach. Jest to katedra metropolitarna, czyli jest siedzibą arcybiskupa Aten i całej Grecji.

Odbywają się tutaj wszystkie najważniejsze uroczystości kościelne oraz najbardziej okazałe ceremonie ślubne czy pogrzebowe z udziałem najważniejszych ludzi w kraju.

Budowa tej świątyni trwała 20 lat. Rozpoczęto ją w 1842 roku, a zakończono w 1863 r. 

Jest największą spośród wszystkich ateńskich świątyń: ma 40 metrów długości, 20 szerokości i 24 metry wysokości. Początkowo jej budowę nadzorował Theophilus Hansen, hołdujący stylowi neoklasycystycznemu - jego projekt sięga do wysokości dolnych okien. Dalej pracę kontynuował Dimitrios Zezos, który całkowicie zmienił założoną koncepcję. Kościół powstał z materiału specjalnie rozebranych aż 72 starszych bizantyjskich świątyń. 

Inicjatorem budowy, oraz tym, który osobiście wbudował kamień węgielny, był król Otton von Wittelsbach i królowa Amelia von Oldenburg. Miało to być miejsce przyszłych uroczystości koronacyjnych i pogrzebowych władców kraju. 

Jest bazyliką trójnawową, z dwoma wieżami, którą u góry wieńczy piękna kopuła. Wewnątrz na uwagę zasługują wielobarwne freski stylizowane na dużo starsze, bizantyjskie. 

Po lewej stronie ikonostasu, w srebrnym sarkofagu, znajdują się relikwie św. Filotei, patronki greckich kobiet wykupionych z niewoli tureckich haremów. W tym miejscu można spotkać kobiety modlące się do niej z nabożną czcią.

W katerze znajduje się jeszcze relikwie św. Grzegorza V (1746-1821), patriarchy Konstantynopola, który życie swoje zakończył poprzez powieszenie na bramie Stambułu z rozkazu sułtana Mehmeda II. W 1921 roku został ogłoszony narodowym męczennikiem i świętym.






sobota, 13 lipca 2024

Muzeum wojen Greków w Chalkidzie

 

W Chalkidzie, w Grecji, znajduje się ciekawe muzeum, która przedstawia militarne dzieje Grecji (od dominacji weneckiej, poprzez walki o niepodległość w XIX w., wojny bałkańskie, II wojnę światową, po współczesność. Broń, mundury, archiwalia, obrazy, dzieła sztuki umieszczone w budynku dawnej wojskowy szkoły piechoty.

środa, 10 lipca 2024

Kościół św. Paraskevi w Chalkidzie (Grecja)


Kościół św. Paraskevi (patronki wyspy) był kościołem klasztoru dominikanów w Chalkidzie (wówczas Negroponte), jednym z dwóch pierwszych domów zatwierdzonych dla greckiej prowincji Zakonu Kaznodziejskiego w 1249 r. Rozpoczęto budowę około 1250 r. i jest jednym z najstarszym zachowanym przykładem wczesnej architektury dominikańskiej. Centralny łuk nad ikonostasem oraz strop i ściany południowej kaplicy są najlepszymi przykładami włoskiego gotyku w Grecji. U podstawy centralnego łuku znajdują się wizerunki świętych dominikanów: Dominika i Piotra Męczennika. W północnej kaplicy znajduje się grób założyciela senatorskiej rodziny Lippamano z Wenecji. Niektóre kapitele kolumn są bizantyjskie. 

Sklepienia żebrowe, poza dwoma mniejszymi, usunięto w okresie osmańskim, gdy budynek służył jako magazyn. Po powstaniu państwa greckiego budowla ponownie stała się miejscem kultu, a ikonostas zaprojektowano w stylu klasycystycznym. Latem 2024 r. kościół był remontowany i nie można był wejść do środka.

The church of St Paraskevi (patroness of the island) was the church of the Dominican monastery of Chalkida (then Negroponte), one of the first two houses approved for the Greek province of the Order of Preachers in 1249. Construction began around 1250 and it is one of the oldest surviving examples of early Dominican architecture. The central arch over the iconostasis and the ceiling and walls of the southern chapel are the best examples of Italian Gothic in Greece. At the base of the central arch are images of the Dominican saints Dominic and Peter the Martyr. The northern chapel contains the tomb of the founder of the senatorial Lippamano family of Venice. Some of the capitals of the columns are Byzantine. The ribbed vaults, except for two smaller ones, were removed during the Ottoman period when the building was used as a warehouse. After the establishment of the Greek state, the building became a place of worship again and the iconostasis was designed in a classicist style.

Die Kirche der Heiligen Paraskevi (Schutzpatronin der Insel) war die Kirche des Dominikanerklosters von Chalkida (damals Negroponte), eines der beiden ersten Häuser, die 1249 für die griechische Provinz des Predigerordens genehmigt wurden. Der Bau begann um 1250 und ist eines der ältesten erhaltenen Beispiele der frühen dominikanischen Architektur. Der zentrale Bogen über der Ikonostase sowie die Decke und die Wände der südlichen Kapelle sind die besten Beispiele der italienischen Gotik in Griechenland. An der Basis des zentralen Bogens befinden sich Bilder der dominikanischen Heiligen Dominikus und Petrus, des Märtyrers. In der nördlichen Kapelle befindet sich das Grab des Gründers der senatorischen Familie Lippamano aus Venedig. Einige der Kapitelle der Säulen sind byzantinisch. Die Kreuzrippengewölbe wurden mit Ausnahme von zwei kleineren Gewölben während der osmanischen Zeit entfernt, als das Gebäude als Lagerhaus genutzt wurde. Nach der Gründung des griechischen Staates wurde das Gebäude wieder zu einem Gotteshaus und die Ikonostase wurde im klassizistischen Stil gestaltet.

Obok znajduje się mały kościółek prawosławny pod wezwaniem Św. Fanourios.






poniedziałek, 8 lipca 2024

Stadion Panateński w Atenach


Stadion olimpijski w Atenach, a właściwie Panathinaiko Stadio (Stadion Panateński) lub Kalimarmaro, czyli „wykonany z dobrego marmuru” to jedna z najbardziej znanych budowli w Atenach. Stadion jest położony jest w naturalnym zagłębieniu terenu pomiędzy dwoma wzgórzami Agra i Ardettos, nad rzeką Ilisos. Zbudowany w tym miejscu został w latach 330–329 p.n.e. na wielkie igrzyska Panateńskie. Mógł pomieścić do 80 000 widzów. 

Zrekonstruowany na Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1896 r. Aktualnie stadion często jest miejscem ważnych wydarzeń kulturalnych.

The Olympic Stadium in Athens, actually Panathinaiko Stadio (Panathenaic Stadium) or Kalimarmaro, meaning 'made of good marble', is one of the most famous buildings in Athens. The stadium is located in a natural depression of land between the two hills of Agra and Ardettos, by the Ilisos River. It was built on this site between 330 and 329 BC for the great Panathenaic Games. It could accommodate up to 80,000 spectators. It was reconstructed for the 1896 Summer Olympics. Today, the stadium is often the venue for important cultural events.

Das Olympiastadion in Athen, eigentlich Panathinaiko Stadio (Panathenaisches Stadion) oder Kalimarmaro, was so viel wie "aus gutem Marmor" bedeutet, ist eines der berühmtesten Gebäude in Athen. Das Stadion befindet sich in einer natürlichen Senke zwischen den beiden Hügeln Agra und Ardettos, am Fluss Ilisos. Es wurde zwischen 330 und 329 v. Chr. an dieser Stelle für die großen Panathenäischen Spiele errichtet. Sie bot Platz für bis zu 80.000 Zuschauer. Für die Olympischen Sommerspiele von 1896 wurde es umgebaut, und heute ist das Stadion häufig Schauplatz wichtiger kultureller Veranstaltungen.






niedziela, 7 lipca 2024

Zabytkowa łaźnia Kiraly

Zabytkowa łaźnia Kiraly czyli Królewska została zbudowana w Budapeszcie przez Turków w 1570 r. Była zlokalizowana w pobliżu murów obronnych. Z XVI w. pochodzi część obiektu kryta charakterystycznymi zielonymi kopułami, widocznymi od strony ulicy. Nazwa łaźni pochodzi od nazwiska rodziny Koenigów, tłumaczonym na język węgierski Kiraly, do których należało kąpielisko na przełomie XVIII i XIX w.

The historic Kiraly or Royal Bath was built in Budapest by the Turks in 1570. It was located near the defensive walls. The part of the building covered with characteristic green domes, visible from the street, dates back to the 16th century. The name of the bathhouse comes from the surname of the Koenig family, translated into Hungarian as Kiraly, who owned the bathing area at the turn of the 18th and 19th centuries.

Das historische Kiraly oder Königsbad wurde 1570 von den Türken in Budapest erbaut. Es befand sich in der Nähe der Verteidigungsmauern. Der von der Straße aus sichtbare Teil des Gebäudes mit den charakteristischen grünen Kuppeln stammt aus dem 16. Jahrhundert. Der Name des Badehauses leitet sich vom Nachnamen der Familie Koenig ab, der ins Ungarische als Kiraly übersetzt wird und der der Badebereich an der Wende vom 18. zum 19. Jahrhundert gehörte.

A történelmi Királyi vagy Királyi Fürdőt Budapesten építették a törökök 1570-ben, a védőfalak közelében. Az utcáról jól látható jellegzetes zöld kupolákkal borított épületrész a XVI. A fürdő neve a Koenig család vezetéknevéből ered, magyarul Kiraly, akik a 18. és 19. század fordulóján birtokolták a fürdőhelyet.

sobota, 6 lipca 2024

Kaplica św. Floriana w Budapeszcie

Kaplica św. Floriana w Budapeszcie zwraca uwagę prostotą barokowej fasady. Powstała sfinansowana przez miejscowego piekarza Antala Christa w 1760 r. według projektu M. Nepauera. Wejście do świątyni zdobią posągi św. Błażeja i św. Mikołaja. We wnętrzu zachwyt budzą piękne barokowe malowidła, wśród których uwagę zasługuje obraz przy ołtarzu głównym "Ostatnia Wieczerza". W 1920 r. kaplica została przejęta przez parafię obrządku greckokatolickiego.

Chapel of St. Floriana in Budapest attracts attention with the simplicity of its baroque façade. It was built, financed by a local baker, Antal Christ, in 1760, designed by M. Nepauer. The entrance to the temple is decorated with statues of Saint. Blaise and Saint Nicholas. The interior is full of beautiful Baroque paintings, including the painting at the main altar called "The Last Supper". In 1920, the chapel was taken over by the Greek Catholic parish.

piątek, 5 lipca 2024

Trybunał Wojskowy w Budapeszcie

 

Budynek Trybunału Wojskowego w Budapeszcie przytłacza swym ogromem. Wzniesiono go na potrzeby wojska w 1915 r. według projektu J. Huebnera. Służył on jednocześnie jako areszt wojskowy, sąd i więzienie. Podczas II wojny światowej w budynku znajdowała się główna siedziba gestapo, a w 1945 r. centrum dowodzenia tajnej policji komunistycznej. Obecnie znajdują się tu biura sądu wojskowego, prokuratury krajowej oraz głównego wydziału dochodzeniowego policji.

The building of the Military Tribunal in Budapest is overwhelming with its enormity. It was built for the needs of the army in 1915 according to the design of J. Huebner. It served simultaneously as a military detention center, a court and a prison. During World War II, the building was the headquarters of the Gestapo, and in 1945 the command center of the secret communist police. Currently, there are offices of the military court, the national prosecutor's office and the main police investigation department.



poniedziałek, 1 lipca 2024

Kościół ewangelicki przy bramie Wiedeńskiej w Budapeszcie


Naprzeciwko Bramy Wiedeńskiej w Budapeszcie wznosi się skromny kościół ewangelicki w stylu neobarokowym z końca XIX w., a zachodni kraniec placu ozdobiony jest pomnikiem upamiętniającym Ferenca Kazinczyego, twórcę nowożytnego języka węgierskiego. 

Postać kobiety z kagankiem w ręku symbolizuje oświatę, u której stóp widnieje płaskorzeźba z wizerunkiem madziarskiego pisarza.

Gegenüber dem Wiener Tor in Budapest befindet sich eine bescheidene evangelische Kirche im neobarocken Stil aus dem Ende des 19. Jahrhunderts, und das westliche Ende des Platzes ist mit einem Denkmal zum Gedenken an Ferenc Kazinczy, den Schöpfer der modernen ungarischen Sprache, geschmückt . Die Figur einer Frau mit einer Lampe in der Hand symbolisiert die Bildung, zu deren Füßen sich ein Basrelief mit dem Bild eines magyarischen Schriftstellers befindet.

Opposite the Vienna Gate in Budapest, there is a modest evangelical church in the neo-baroque style from the end of the 19th century, and the western end of the square is decorated with a monument commemorating Ferenc Kazinczy, the creator of the modern Hungarian language. The figure of a woman with a lamp in her hand symbolizes Education, at whose feet there is a bas-relief with the image of a Magyar writer.