sobota, 25 października 2025

Most Karola w Pradze


Most Karola to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Pragi, łączący Stare Miasto i dzielnicę Malá Strana. Jego budowę rozpoczęto w 1357 roku na zlecenie cesarza Karola IV, a prace zakończono na początku XV wieku. Kamienny, gotycki most powstał w miejscu zniszczonego przez powódź Mostu Judyty. Do końca XIX wieku był jedynym mostem w Pradze łączącym oba brzegi Wełtawy. Charakterystyczną cechą mostu są dwie gotyckie wieże, które znajdują się po obu jego stronach, oraz trzydzieści barokowych posągów świętych, wzniesionych w XVII i XVIII wieku.

Najsłynniejszy z pomników przedstawia świętego Jana Nepomucena, zrzuconego z mostu do rzeki przez króla Wacława IV. Według popularnej tradycji, potarcie płaskorzeźby u stóp posągu Nepomucena ma przynieść szczęście i zagwarantować powrót do Pragi. Dziś most jest wyłącznie deptakiem, tętniącym życiem dzięki artystom, sprzedawcom pamiątek i tłumom turystów. Mimo swojego historycznego wieku, most przetrwał liczne powodzie i inne kataklizmy. Jest to nie tylko ważny zabytek, ale i kulturalne serce Pragi. Z mostu roztacza się malowniczy widok na Hradczany i rzekę Wełtawę. Spacer po moście Karola to niezapomniane przeżycie dla każdego odwiedzającego Pragę.







Pomnik św. Jana Nepomucena na moście Karola w Pradze


Pomnik świętego Jana Nepomucena na moście Karola to najstarsza i jedna z najbardziej rozpoznawalnych rzeźb barokowych zdobiących praski most. Został odsłonięty w 1683 roku, dokładnie 290 lat po śmierci męczennika. Jan Nepomucen był spowiednikiem królowej i odmówił wyjawienia jej tajemnic spowiedzi zazdrosnemu królowi Wacławowi IV. Za to król miał go poddać torturom, a następnie zrzucić z mostu do Wełtawy, co symbolicznie upamiętniono w tym miejscu.

Na pomniku widoczna jest postać świętego z palmą męczeństwa i aureolą z pięciu gwiazd. U podnóża posągu znajdują się dwie brązowe płaskorzeźby: jedna przedstawia scenę zrzucenia Nepomucena do rzeki, a druga pokazuje psa królowej, symbolizującego wierność. Według tradycji, potarcie tych płaskorzeźb przynosi szczęście i zapewnia powrót do Pragi. Ze względu na ciągłe dotykanie przez turystów, niektóre fragmenty pomnika są wyraźnie wypolerowane i błyszczą. Niedaleko pomnika znajduje się niewielki, podświetlany krzyż, który upamiętnia dokładne miejsce, z którego Jan Nepomucen został zrzucony do rzeki.

piątek, 24 października 2025

Staronova synagoga w Pradze


Staronová synagoga w Pradze to najstarsza wciąż czynna synagoga w Europie, zbudowana około 1270 roku. Stanowi jeden z najcenniejszych zabytków wczesnogotyckich w stolicy Czech. Pierwotnie nazywana "Nową", z czasem, gdy w dzielnicy żydowskiej powstawały kolejne świątynie, otrzymała obecną nazwę "Staronowa". Zgodnie z legendą, do jej budowy wykorzystano kamienie przywiezione przez anioły ze zburzonej Świątyni Jerozolimskiej. 

Legendy mówią również o uśpionym Golemie, glinianym posągu stworzonym przez rabina Löwa, który miał chronić społeczność żydowską i być ukryty na strychu synagogi. Podczas II wojny światowej budynek uniknął zniszczenia, ponieważ niemieccy naziści planowali stworzyć w nim muzeum wymarłej rasy. Ocalała w ten sposób synagoga do dziś jest głównym miejscem modlitwy praskiej gminy żydowskiej. Zwiedzanie jej jest możliwe w ramach biletu obejmującego obiekty Muzeum Żydowskiego w Pradze. Synagoga stanowi żywe świadectwo bogatej historii i kultury praskich Żydów.




czwartek, 23 października 2025

Praga zwycięskim synom - pomnik legionistów


Pomnik Legionistów jest również nazwany "Praga zwycięskim synom". Został wzniesiony ku czci ofiar I wojny światowej i czechosłowackich legionistów. Na placu Pod Emauzy w Pradze, 28 października 1932 roku odsłonięto pomnik legionistów, dzieło Josefa Mařatki. Był to główny i oficjalny pomnik legionistów nazwany Praga zwycięskim synom. W projekcie zleconym przez Urząd Miasta Pragi zawarto warunek, że pomnik nie ma wyrażać tragedii, lecz wielkość zwycięzców. Centralnym punktem kompleksu rzeźb jest 16-metrowy pylon wykonany z granitu. Prezydent Masaryk podarował go specjalnie na potrzeby pomnika legionistów.

Obelisk otacza siedmiu legionistów: jeden Włoch, dwóch Rosjan i czterech Francuzów. W centrum stoi francuski legionista z chorągwią, którą kobieta – Praga – wieńczy gałązką lipy. Na drzewcu chorągwi znajduje się cytat z wiersza poety Wiktora Dyka: „Jeśli mnie opuścisz, nie zginę, jeśli mnie opuścisz, zginiesz sam”. Nad postaciami legionistów wyryto nazwy pól bitewnych. Pomnik nie przetrwał okupacji niemieckiej, zniszczony przez Niemców w 1940 roku. Teren wokół samego pomnika, w tym wieża klasztoru Emaus, został uszkodzony i zniszczony przez bombardowania alianckie 14 lutego 1945 roku. Po 1948 roku nie podjęto żadnych starań o jego odbudowę. Stało się to dopiero po przemianach społecznych w 1989 roku. Został wykonany według oryginalnych projektów przez akademicką rzeźbiarkę i konserwatorkę Kateřinę Amortovą. Wydarzyło się to podczas obchodów 80. rocznicy powstania Czechosłowacji, 28 października 1998 roku.





środa, 22 października 2025

Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Kajetana w Pradze


Barokowy kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Kajetana to rzymskokatolicki kościół na Małej Stranie w Pradze. Został zbudowany wraz z klasztorem teatynów (nazywanym czasem Kajetanami od imienia ich fundatora). Pierwotny projekt kościoła został stworzony w 1679 roku przez słynnego architekta i matematyka z zakonu teatynów, Guarino Guariniego. Budowa kościoła była jednak skomplikowana i opóźniona z powodu konieczności zburzenia Czarnej Bramy Strahowskiej.

Kamień węgielny pod kościół położył w 1691 roku arcybiskup praski, hrabia Jan Bedřich z Wallensteinu. Budowę ukończono prawdopodobnie na początku XVIII wieku. Konsekratorem był ówczesny biskup praski, a później arcybiskup Daniel Josef Mayer z Mayern. Klasztor i jego szkoła służyły przede wszystkim edukacji i duchowej karierze synów szlacheckich.

Po kasacie klasztoru podczas reform józefińskich w 1789 roku, kościół był zagrożony rozbiórką, ale ostatecznie został ocalony i powierzony administracji władz zakonnych. W 1869 roku cesarz emeryt Ferdynand I Dobry i jego żona Maria Anna Sabaudzka nabyli go wraz z klasztorem dla redemptorystów. Odnowili kościół i zmienili jego dotychczasowy patronat na obecny. Redemptoryści działali tu do kwietnia 1950 roku. 

W latach 2018–2021 kościół został użyczony orleańskiemu zakonowi rycersko-szpitalnemu św. Łazarza z Jerozolimy w Czechach. Zakon przywrócił historyczny wystrój kościoła i po ponad pięćdziesięciu latach odprawiano tu regularne msze w tradycyjnym rycie rzymskim. Od sierpnia 2021 roku kościół znajduje się pod opieką Archidiecezjalnej Wspólnoty Charytatywnej Pragi.

Kościół jest jednonawową budowlą na planie krzyża z półkolistym planem kaplic bocznych i centralną kopułą na skrzyżowaniu. Posiada unikalny układ wnętrza w duchu radykalnego baroku rzymskiego. Budowę prawdopodobnie wykonał Giovanni Domenico Orsi. 









wtorek, 21 października 2025

Rotunda św. Krzyża w Pradze


Rotunda Znalezienia Krzyża Świętego to romańska świątynia na Starym Mieście w Pradze. Obecnie służy celom liturgicznym Kościoła Starokatolickiego. Jej powstanie datuje się na koniec XI lub początek XII wieku. Według legendy kościół został zbudowany na miejscu stawu, do którego w czasach pogańskich wrzucono ciało ukrzyżowanej młodej kobiety, która wbrew woli rodziców przyjęła chrześcijaństwo. Budynek mógł początkowo służyć jako prywatna kaplica. Pierwsza pisemna wzmianka o rotundzie pochodzi z 1365 roku, kiedy miała już ona charakter kościoła parafialnego. Kościół posiadał dawniej cmentarz z plebanią, który został zniszczony podczas wojen husyckich. W 1625 roku kościół przeszedł w ręce klasztoru dominikanów.

W wyniku reform józefińskich, w 1784 roku, budynek został zdekonsekrowany i wykorzystywany jako magazyn. Po przejściu na własność miasta, rotunda została bezpłatnie odrestaurowana w latach 1862–1865 przez architekta Ignáca Ullmanna. Podczas renowacji w 1977 roku ponownie odkryto pozostałości oryginalnej ceglanej podłogi z XIII wieku oraz gotyckie malowidła ścienne na ścianach wewnętrznych, w tym fresk Trzech Króli z XIV wieku.

poniedziałek, 20 października 2025

Stary Pałac Królewski w zamku praskim

 





Schody Jeźdźców na zamku praskim


Prawe wejście do podwójnego renesansowego portalu prowadzi z Sali Władysławowskiej do Schodów Jeźdźców (Jezdecké schody). Umożliwiały one rycerzom biorącym udział w turniejach w Sali Władysławowskiej wjazd konny bezpośrednio z placu św. Jerzego do Sali Balowej. Dziś służą jako wyjście ze Starego Pałacu Królewskiego w Pradze.

Schody Jeźdźców to jedne z najstarszych znanych schodów jeźdźców, a także jedne z najstarszych schodów w Pradze. Zostały zbudowane około 1500 roku podczas przebudowy pałacu Jagiellonów przez architekta Benedykta Rieda. Mają 3,5 metra szerokości, 8,4 metra długości i dziewięć długich, niskich i lekko nachylonych stopni, co zapewnia wygodę dla koni. Schody Jeźdźców charakteryzują się misternym, późnogotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym.



niedziela, 19 października 2025

Sala Nowych Tablic Ziemskich na Zamku Praskim


Po lewej stronie wejścia do Starej Sali Sejmowej, po północnej stronie Sali Władysławowskiej, znajduje się podwójny renesansowy portal. Jego lewe wejście prowadzi do spiralnych schodów do Sali Nowych Tablic Ziemskich (Síň Nových zemských desek) na pierwszym piętrze. Nowe Tablice Ziemskie przechowywano tu po pożarze w 1541 roku do końca XVIII wieku. Stare Tablice Ziemskie znajdowały się na niższym piętrze, zanim zostały niemal całkowicie zniszczone przez pożar. Tablice Ziemskie były księgami prowadzonymi w sądzie ziemskim, w których rejestrowano majątki ziemskie szlachty i w których zapisywano orzeczenia sądowe lub uchwały sejmowe. Dzięki wpisaniu do Tablic Ziemskich, orzeczenia te nabierały mocy prawnej.

Na ścianach i sufitach widnieją herby urzędników Tablicy Ziemskiej, którzy pracowali tu od XVI do XVIII wieku. 

Meble i piec kaflowy pochodzą z XVII wieku. Tylne drzwi prowadzą do Archiwum Tablic Ziemskich, gdzie w rzeźbionych drewnianych szafach z czasów Rudolfa II przechowywane są repliki Tablic Ziemskich.

Po lewej stronie znajduje się niewielkie skrzydło zbudowane przez Kiliana Ignaza Dientzenhofera w 1727 roku. W nim mieściło się Archiwum Koronne, zbiór najważniejszych dokumentów królestwa, a tymczasowo w 1868 roku Czeskie Klejnoty Koronne. Pomieszczenie jest zatem zabezpieczone podwójnymi drzwiami z siedmioma zamkami.