Pomnik ofiar faszyzmu w Krakowie ulokowany został na wale dawnych austro-węgierskich umocnień wojskowych (Szańca FS-22). Podczas II wojny światowej szaniec znalazł się na terenie niemieckiego obozu koncentracyjnego Plaszow. Szaniec znajdował się przy zewnętrznym płocie obozowym, w czasie istnienia obozu dokonywano na nim masowych egzekucji. Więźniowie nadali mu nazwę Cipowy Dołek (C-dołek) – nawiązując do nazwy sąsiedniego miejsca egzekucji Hujowa Górka. To miejsce straceń (dawny szaniec FS -22) położone było 300 metrów na zachód od Hujowej Górki. W latach 1943 – 1945 w Cipowym Dołku Niemcy dokonywali egzekucji więźniów tego obozu, a także krakowskich więzień. Ciała zamordowanych chowali w zagłębieniu szańca.
Nowe miejsce straceń znajdowało się w polu widzenia więźniów pracujących w obozowych warsztatach. Początkowo starano się uniemożliwiać więźniom obserwację egzekucji, później jednak nie zwracano już na to uwagi. Ciała rozstrzelanych były palone na miejscu przez specjalną grupę więźniów. W okresie sierpień – wrzesień 1944 na Cipowym Dołku rozstrzeliwano grupy Żydów przywiezionych w transportach ze Słowacji i Węgier, w znacznej części ujętych podczas likwidacji powstania na Słowacji. Egzekucji dokonywali najczęściej SS-mani z Montelupich, pod kierownictwem SS-manna Hujara, a czasami samego Amona Götha, który dokonywał także selekcji więźniów, decydując tym samym o ich życiu bądź śmierci. Wyjątkowy i incydentalny charakter miały rozstrzelania ofiar niebędących pochodzenia żydowskiego, głównie Polaków. Wiadomo o rozstrzelaniu w tym miejscu niemieckich żołnierzy, przypuszczalnie dezerterów. Najostrożniejsze szacunki podają liczbę 5–6 tysięcy zamordowanych. Podczas procesu Götha przed Najwyższym Trybunałem Narodowym sąd oszacował liczbę ofiar na 8 tysięcy. W wyniku egzekucji szańce uległy dewastacji. W 1946 r. dokonano ekshumacji ciał, a w 1964 r. na terenie szańca FS-22 wybudowano Pomnik Ofiar Faszyzmu, przy okazji dodatkowo profilując teren szańca. Obecny kształt terenu w tym miejscu całkowicie odbiega od pierwotnego kształtu szańca. Dobrze zachował się tylko wał łączący szańce F-22 i F-21.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz