Pałac Juliusza Heinzla przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi

Pałac Juliusza Heinzla znajduje się przy ulicy Piotrkowskiej 104 w Łodzi. Pierwszą z trzech siedzib Juliusza Heinzla był pałac przy ulicy Piotrkowskiej 104, którego budowa ukończona została w roku 1882. Wzniesiony został według projektu Hilarego Majewskiego, a jego budowniczym był przyszły zięć Juliusza Heinzla – Otto Gehlig. Usytuowany został przy fabryce wyrobów wełnianych, w linii regulacyjnej ulicy, tuż przed zabudowaniami fabrycznymi, rozciągającymi się w głębi posesji. Była to budowla w stylu eklektycznym, z przewagą elementów nawiązujących do renesansu berlińskiego. Pałac składał się z trójkondygnacyjnego korpusu głównego oraz niższych skrzydeł bocznych i dwóch pawilonów, zakończonych wieżami, oddzielonych od pałacu ozdobną kratą. Z biegiem lat ulegał modyfikacjom i przebudowom, szczególnie skrzydła boczne.

Pierwsze piętro fasady frontowej korpusu głównego zdobią symetrycznie umieszczone po bokach wykusze, zdobione tralkową balustradą. Poniżej gzymsu kordonowego biegnie fryz, z płycinami w formie kartuszy, z emblematami przemysłu i handlu. Fasadę wieńczy rzeźbiarska kompozycja figuralna, przedstawiająca alegorie Wolności, Przemysłu i Handlu, sygnowana EMS, z roku 1880, charakterystyczna dla dekoracji rezydencji łódzkich fabrykantów.

Pałac w latach 50. XX wieku został zintegrowany z budynkami fabrycznymi adaptowanymi na biura oraz Salę Posiedzeń ówczesnej Miejskiej Rady Narodowej. Oficyny, mieszczące wcześniej m.in. tkalnię, zrównano, a ich fasady ujednolicono, nadając im surowy, pozbawiony w zasadzie ozdobnych detali, kształt. Autorem projektu przebudowy był Ignacy (Izaak) Gutman. Obecnie gmach służy jako siedziba urzędów: Urzędu Wojewódzkiego i Urzędu Miasta Łodzi. Od 29 lipca 1998 roku, codziennie z balkonu pałacu, w południe, odgrywany jest hejnał Łodzi. W 1999 roku przed pałacem Juliusza Heinzla odsłonięto pomnik Ławeczka Tuwima autorstwa Wojciecha Gryniewicza.

Dom firmy „Krusche-Ender” przy ul. Piotrkowskiej 143 w Łodzi

Dom firmy „Krusche-Ender” to zabytkowa kamienica znajdująca się przy ul. Piotrkowskiej 143 w Łodzi. Została wzniesiona według projektu architekta Dawida Landego w latach 1898–1899, pierwotnie jako dwupiętrowy budynek. Powstał jako główne biuro sprzedaży dla jednej z największych pabianickich firm „Krusche & Ender”, fabryki wyrobów bawełnianych. 

Fasada jest eklektyczna z elementami renesansowymi, neogotyckimi i manierystycznymi. Na czwartej osi drugiej, trzeciej i czwartej kondygnacji ma wykusz oraz wysoki szczyt nad pierwszą i drugą osią. Początkowo kamienica była dwupiętrowa i miała jako element dekoracyjny polichromię ścienną, która była określana w łódzkiej prasie jako modernistyczna. 

W latach 1923–1924 została podwyższona o dwa piętra, prawdopodobnie również według projektu Dawida Landego. Charakterystyczne są wysokie kondygnacje z zagospodarowanym poddaszem. Brama wjazdowa usytuowana jest w północnej skrajnej osi z wykuszem zwieńczonym iglicowym hełmem po prawej stronie.

Kamienica pod Gutenbergiem w Łodzi na ul. Piotrkowskiej

Kamienica pod Gutenbergiem, położona przy ulicy Piotrkowskiej 86 w Łodzi, została wybudowana w 1896 roku jako dom dochodowy łódzkiego drukarza i nakładcy, Jana Petersilgego. Projekt tego imponującego gmachu stworzyli wspólnie dwaj znani architekci: Kazimierz Pomian-Sokołowski oraz Franciszek Chełmiński. 

Budynek jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów eklektyzmu w Łodzi, łączącym w sobie elementy neogotyku, neorenesansu oraz manieryzmu. Najbardziej charakterystycznym elementem fasady jest umieszczona w niszach na wysokości pierwszego piętra rzeźba przedstawiająca Jana Gutenberga, wynalazcę ruchomej czcionki. Oprócz figury Gutenberga, elewację zdobią medaliony z portretami innych pionierów drukarstwa, m.in. Albrechta Dürera oraz Luisa Senefeldera.

Architektura kamienicy zachwyca bogactwem detali, w tym motywami roślinnymi, maskonurami, a także rzeźbami smoków i liści dębu symbolizującymi siłę i trwałość. W centralnej części fasady wzrok przyciągają dwa okazałe, bogato zdobione wykusze, które nadają budowli monumentalny charakter.

Przez lata w murach kamienicy mieściła się m.in. redakcja pierwszej łódzkiej gazety w języku niemieckim – „Lodzer Tageblatt”. Na początku XXI wieku budynek przeszedł gruntowną renowację, dzięki której przywrócono mu dawną świetność, w tym oryginalną, intensywną kolorystykę oraz blask detali architektonicznych. Dzisiaj kamienica pod Gutenbergiem uznawana jest za jedną z najpiękniejszych i najbardziej reprezentacyjnych budowli na całym deptaku ulicy Piotrkowskiej.