W latach 1959–1960 w miejscu dokonania masowych mordów w Ponarach założono muzeum, w którym planowano opowiadać o dokonywanej przez hitlerowców w Ponarach w okresie „Wielkiej Wojny Ojczyźnianej” zagładzie „obywateli radzieckich”. Pierwszym kierownikiem placówki został mianowany kustosz Stanislovas Liučvaitis, który zebrał materiał oraz przygotował pierwszą ekspozycję muzeum. Pierwsza ekspozycja Muzeum Ponarskiego mieściła się w typowym drewnianym pawilonie. Odwiedzający ekspozycję mogli zapoznać się z autentycznymi przedmiotami znalezionymi na miejscu masowych mordów oraz faksymiliami zdjęć z okresu wojny. Mimo że przeważającą część ofiar w Ponarach stanowili Żydzi, ich historia została zmarginalizowana, tj. uogólniano określając ofiary mianem „obywateli radzieckich”, „Wilnian”, „ludności cywilnej”, „mężczyzn, kobiet, dzieci i starców”, jak również podkreślano nie narodowość ofiar, lecz zawód. Muzeum w Ponarach w okresie radzieckim cieszyło się niewielką popularnością.
W 1983 r. z niejasnych przyczyn muzeum spłonęło. Po dwóch latach zostało ono odbudowane w tym samym miejscu, ale już murowane. W odbudowanym muzeum wykonano nową ekspozycję, która dużo uwagi poświęcała oporowi komunistów wobec reżimu nazistowskiego w LSRR oraz na Wileńszczyźnie. Z historii Ponar akcentowano epizod grupy tak zwanych spalaczy oraz ucieczki jej członków. W okresie 1983–1985, na podstawie projektu architekta Jaunutisa Makariūnasa z 1968 r., po raz pierwszy został uporządkowany pod względem architektonicznym cały teren masowych mordów, zbudowano ścieżki, wykonano oświetlenie, zbudowano pomniki – tablice informacyjne, architektonicznie wyróżniono również same doły śmierci.
Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości oraz reaktywacji w 1989 Państwowego Muzeum Żydowskiego, Muzeum w Ponarach wraz z działającą w nim ekspozycją „Ponary – miejsce masowych mordów” zaczęło funkcjonować jako filia tego muzeum. W tym okresie ekspozycja muzealna została zmieniona w celu pokazania historii wszystkich pomordowanych tu grup ludzi, ujawnienia wielowarstwowego charakteru miejsca pamięci w Ponarach. Mimo że aspekt Holokaustu w nowej ekspozycji nabrał znaczenia, Ponary mimo wszystko prezentowano nie jako miejsce pamięci Holokaustu, lecz jako ogólne miejsce pamięci związane z II wojną światową.
W 2018 r. muzeum przemianowano na Centrum informacyjne Miejsca Pamięci w Ponarach, wykonano w nim ekspozycję prezentującą wykonane w latach 2015–2018 w miejscu masowych mordów badania geofizyczne i archeologiczne oraz ich wyniki.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz