Ściana Pamięci w Lesie Rzuchowskim (Kulmhof)

Ściana Pamięci w Lesie Rzuchowskim stanowi monumentalny element upamiętnienia na terenie dawnego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Ten betonowy mur z symboliczną bramą powstał w celu oddania hołdu tysiącom ofiar, głównie narodowości żydowskiej, zamordowanych w tym miejscu przez nazistów. 

Ściana została odsłonięta w czerwcu 1990 roku. Mur jest o długości 37,5 metra i wysokości ponad 2 metrów. Widnieje na nim napis po polsku o treści „Pamięci Żydów pomordowanych w Chełmnie 1941–1945”. 

Nad znajdującą się w murze bramą widnieje ponadto napis po hebrajsku: „Oto jest brama Pana, przez nią wejdą sprawiedliwi” (cytat z Ps 118(117), 20. Obiekt znajduje się na śródleśnej polanie, która w latach okupacji była świadkiem masowych egzekucji i ukrywania ciał w zbiorowych mogiłach.

Konstrukcja ta dała początek oficjalnym, instytucjonalnym formom upamiętniania tragedii Holocaustu w regionie. Współcześnie to właśnie przed nią odbywają się cykliczne uroczystości państwowe, religijne oraz coroczne Marsze Pamięci. 

Przy ścianie umieszczane są tablice pamiątkowe fundowane przez rodziny ofiar, ocalałych oraz międzynarodowe organizacje. Architektura tego miejsca celowo wywołuje poczucie surowości i powagi, skłaniając odwiedzających do głębokiej refleksji.

Główny pomnik w Lesie Rzuchowskim (II) - Kulmhof

 

Główny pomnik w Lesie Rzuchowskim (Kulmhof)

Główny pomnik w Lesie Rzuchowskim upamiętnia setki tysięcy ofiar niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Monument ten znajduje się w miejscu, gdzie hitlerowcy grzebali oraz palili ciała zamordowanych w ruchomych komorach gazowych. 

Pierwsze próby uporządkowania terenu masowych grobów podjęto w latach 50. XX wieku, a w 1957 roku postawiono tam Gwiazdę Dawida na słupku. Projekt pomnika wyłoniono w drodze konkursu z 1961 roku, w którym zwyciężyła praca rzeźbiarza Józefa Stasińskiego i architekta Jerzego Buszkiewicza. Oficjalne odsłonięcie monumentu miało miejsce 24 września 1964 roku. Zgodnie z ówczesną polityką historyczną obiekt nazwano „Pomnikiem Ofiar Faszyzmu”.

Monumentalna rzeźba przedstawia symboliczną, pękniętą ścianę. Na froncie pomnika znajduje się wielka płaskorzeźba przedstawiająca kontur mobilnej komory gazowej oraz prowadzone na śmierć ofiary. Wyryto także wymowny napis: „Pamiętamy”, stanowiący wieczne ostrzeżenie dla przyszłych pokoleń. Na tylnej ścianie umieszczono fragment wstrząsającej odezwy więźnia Izraela Zygelmana. Wykonany z żelbetu monument ma 36 metrów długości, 35 metrów szerokości oraz 6,7 metra wysokości. 

Konstrukcja z szarego betonu celowo budzi surowe, przygnębiające wrażenie, odzwierciedlając ogrom tragedii, jaka się tu rozegrała. Wokół pomnika powstały dodatkowe upamiętnienia, w tym wysoki mur pamięci z 1990 roku, pamiątkowe obeliski oraz kolekcja macew.

Pod pomnikiem regularnie odbywają się państwowe i religijne uroczystości upamiętniające ofiary Holokaustu. 

Zamek w Trokach na Litwie

Zamek w Trokach to malownicza gotycka warownia z XIV wieku, wzniesiona na wyspie na jeziorze Galvė przez litewskich książąt Kiejstuta i Witolda. Po zniszczeniach przez wojska moskiewskie w XVII wieku, w XX wieku obiekt gruntownie odbudowano i dziś stanowi on jedną z największych atrakcji turystycznych na Litwie.

Fara w Brześciu Kujawskim - droga dobrzyńsko-kujawska

Kościół parafialny św. Stanisława Biskupa, znany jako fara w Brześciu Kujawskim, to jeden z najcenniejszych zabytków gotyckich w regionie. Świątynia została ufundowana w XIV wieku przez króla Władysława Łokietka lub jego syna, Kazimierza Wielkiego. Świątynia ta była świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych, w tym zjazdów rycerstwa oraz wizyt królów Polski.

Budowlę wzniesiono z czerwonej cegły jako trójnawową bazylikę, która przez stulecia przechodziła liczne przebudowy. W kościele szczególną czcią otaczany jest łaskami słynący obraz Matki Bożej Brzeskiej z XVII wieku. Największym skarbem fary są polichromie i witraże autorstwa wybitnego artysty, Juliusza Makarewicza. W czasie potopu szwedzkiego kościół został splądrowany i spalony, co doprowadziło do zawalenia się jego pierwotnych sklepień.

Obecny wygląd i neogotycki kształt wieży to efekt wielkich prac renowacyjnych przeprowadzonych na przełomie XIX i XX wieku. Dziś fara stanowi nie tylko centrum życia religijnego mieszkańców, ale też wyjątkową atrakcję turystyczną Kujaw. Znajduje się na drodze Camino, na odcinku dobrzyńsko-kujawskim.

Lapidarium w Biskupinie

Wystawa kamiennych rzeźb (lapidarium), znajdująca się tuż za głównym wejściem do muzeum w Biskupinie, to efekt wieloletniej pracy artystów, którzy w czasie trwania festynu archeologicznego tworzyli rzeźby i płaskorzeźby tematycznie związane z nim. Dlatego można tu zobaczyć całą gamę motywów zaczerpniętych z kultur antycznych (Grecja i Rzym), sztuki Celtów, Bałtów i Słowian, ale również z bardziej egzotycznych stron, takich jak elementy sztuki plemion Indian północnoamerykańskich czy rzeźby związane z kulturą Kraju Kwitnącej Wiśni.

Chata pałucka w Biskupinie

Odrębność Pałuk jako historyczno-etnograficznej krainy przejawiała się w ubiorze i gwarze. Przykładem pałuckiego budownictwa jest pochodząca z XVIII/XIX wieku, kryta strzechą wąskofrontonowa chata z podcieniem szczytowym, przeniesiona z pobliskiej wsi Biskupin. W jej wnętrzu znajdują się trzy pomieszczenia – izba czarna, pełniąca rolę kuchni i „izby codziennej”, w której również składowano produkty żywnościowe i narzędzia, sień z piecem do wypieku chleba, czyli tzw. „czarna kuchnia”, oraz izba biała o charakterze odświętnym. 

Na terenie zagrody chaty pałuckiej znajduje się rekonstrukcja studni z żurawiem, a z drugiej strony pasieka z imitacjami dawnych uli (barci) oraz rzeźba Strach na wróble.

Zagroda Wisza w Biskupinie

Zagroda Wisza w Muzeum Archeologicznym w Biskupinie to wyjątkowa rekonstrukcja, która powstała jako scenografia do słynnego filmu Jerzego Hoffmana „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem”. Obiekt ten nawiązuje wyglądem do wczesnośredniowiecznych budowli mieszkalnych i gospodarczych, przenosząc turystów w realia dawnych Słowian. 

Współcześnie zagroda pełni ważną funkcję edukacyjną, stanowiąc jedną z atrakcji biskupińskiego rezerwatu. Na jej terenie regularnie odbywają się pokazy rzemiosła, w tym tradycyjnego garncarstwa, podczas których prezentowane są dawne metody lepienia naczyń z gliny. Miejsce to idealnie łączy popularyzację historii z dziedzictwem polskiej kinematografii, przyciągając zarówno miłośników kina, jak i pasjonatów archeologii.

Biskupin. Wystawa w Muzeum Archeologicznym (IV)

 

Biskupin. Wystawa w Muzeum Archeologicznym (III)