wtorek, 19 kwietnia 2022

Browary Haberbusch i Schiele w powstaniu warszawskim

 
Po zajęciu Warszawy jesienią 1939 roku browar Haberbusch i Schiele znalazł się pod administracją niemiecką i funkcjonowały do powstania warszawskiego.


W październiku 1943 niemiecki Sąd Doraźny skazał syna współwłaściciela przedsiębiorstwa Jerzego Antoniego Schielego za działalność konspiracyjną na karę śmierci; został on rozstrzelany w grudniu tego samego roku.
W czasie powstania warszawskiego magazyny browarów Haberbusch i Schiele przy ul. Grzybowskiej 58 (wejście od ul. Ceglanej 4/6), w których znajdowały się m.in. duże zapasy jęczmienia, stały się ważnym źródłem żywności dla mieszkańców Śródmieścia. Ze zboża przygotowywano m.in. zupę plujkę.

Po wojnie zniszczenia zakładów oceniano na 70%. Z wywiezionych z Warszawy maszyn odzyskano jedynie aparaturę z Fabryki Wódek i Likierów przy ul. Ceglanej. W piwnicach zniszczonego browaru znajdowało się kilka tysięcy hl piwa, które sprzedano w marcu i kwietniu 1945.

Wiesław Chrzanowski Jan GrużewskiStanisław Kopf (1957) Dni Powstania, Kronika Fotograficzna Walczącej WarszawyWarszawa: PAX, ss. 261

niedziela, 17 kwietnia 2022

Brama Krakowska i mury obronne Szydłowa


 Mury obronne wraz z Bramą Krakowską wzniesione w poł. XIV w. przez króla Kazimierza Wielkiego z miejscowego wapienia są atrakcją Szydłowa, małopolskiego Carcassonne.


sobota, 12 marca 2022

Jak Polak zabił cara Rosji?!

 
13 marca 1881 roku cesarz Rosji Aleksander II zginął w wyniku zamachu bombowego przeprowadzonego w Petersburgu przez polskiego działacza Narodnej Woli Ignacego Hryniewieckiego.

środa, 2 lutego 2022

Dawidów koło Lwowa - książka dr Dariusza Zielonki

Książka o Dawidowie


Książka "Dawidów koło Lwowa" to monografia o dużej miejscowości pod Lwowem, przed II wojną światową zamieszkiwanej niemal przez Polaków (2840 mieszkańców). Była to polska wieś o charakterze osiedla robotniczego wpatrzona w pobliski Lwów, który był dla niej magnesem. Była to wieś, która przez wieki karmiła Lwów, dostarczając tam żywność (bydło i płody rolne). Była to miejscowość, której mieszkańcy znajdowali pracę w pobliskim Lwowie, ale też wybitni Lwowianie przyjeżdżali do niej z kagankiem oświaty jako nauczyciele, duszpasterze czy działacze społeczni i uczyli mieszkańców miłości do ziemi i Polski. Na swoją skalę w chwilach dziejowej próby była to wieś: Semper Fidelis - zawsze wierna Polsce. Mieszkańcy Dawidowa walczyli o wolną Polskę w wojnie polsko-ukraińskiej, wojnie polsko-sowieckiej i wojnie obronnej w 1939 roku. Za przywiązanie do Ojczyzny wielu z nich zostało zesłanych przez władzę radziecką na Syberię i Kazachstan. W czasie II wojny światowej walczyli na prawie wszystkich frontach, u gen. Andersa pod Monte Cassino, u gen. Maczka, w załogach lotniczych w bitwie o Anglię, a jeden z nich był nawet marynarzem na ORP Dragon i zginął w trakcie lądowania aliantów w Normandii. Dawidowscy żołnierze z Armii Krajowej działali w konspiracji, odbierając zrzuty i bronili polskiej ziemi przed nacjonalistami z UPA, a w ramach akcji Burza walczyli o polski Lwów w lipcu 1944 roku. Na froncie wschodnim zdobywali warszawską Pragę w 1944 roku, przełamywali Wał Pomorski, ginęli w bitwie pod Budziszynem, zdobywali Berlin i czeską Pragę w 1945 roku. Po wojnie mieszkańcy wsi wskutek decyzji politycznych znaleźli się poza granicami kraju i w związku z tym zostali wygnali z Ojcowizny, bowiem nie wyobrażali sobie życia poza Polską. 

Jest to pierwsza całościowa, polska monografia Dawidowa. Brakowało całościowego spojrzenia na historię wsi z wykorzystaniem szerszych archiwalnych źródeł, uwzględniającego polską perspektywę w różnych aspektach dziejów. Zgromadzony materiał pochodzi z różnych źródeł. Najwięcej informacji dostarczyły archiwa (Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie, Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie, Archiwum Arcybiskupa Eugeniusza Baziaka w Krakowie, Archiwum Akt Nowych w Warszawie i inne). Wielki wkład w powstanie książki wnieśli dawni mieszkańcy Dawidowa, świadkowie żywej historii poprzez unikalne opowieści i wspomnienia.

Owocem wieloletnich badań dr Dariusza Zielonki jest materiał przedstawiony w 25 rozdziałach, w których zostały przedstawione chronologicznie dzieje Dawidowa od średniowiecznych początków (z lokacją w 1355 roku za króla Kazimierza Wielkiego) do 1946 roku, czyli do wysiedlenia polskich mieszkańców wsi. Przeznaczona jest w pierwszej kolejności dla mieszkańców Dawidowa oraz osób, które wywodzą się z tej miejscowości i okolic, ale opracowanie zainteresuje miłośników historii ziemi lwowskiej, Kresów i Polski. Autor chciał uratować od zapomnienia ten piękny kawałek ziemi lwowskiej, położony na wzgórzach, w której mieszkali nasi rodacy. Ta monografia to próba zachowania pamięci o tej polskiej miejscowości pod Lwowem.

Książka liczy 752 strony i zawiera liczne unikalne fotografie z opisanego okresu. Książka została wydana w twardej oprawie w wydawnictwie Apostolicum.

Książkę można nabyć u autora na allegro (możliwość dedykacji i autografu): wystarczy w wyszukiwarce wpisać Dawidów koło Lwowa https://allegrolokalnie.pl/oferta/dawidow-kolo-lwowa-ksiazka-z-dedykacja-autora







Recenzje:

Monografia Dawidowa będąca rezultatem wielkiej staranności, dociekliwości i rzetelnej analizy naukowej bogactwa materiałów, jakie zdołał zgromadzić utalentowany badacz jest potwierdzeniem słuszności tezy głoszącej iż Kresy Wschodnie, mimo że przez wieki boleśnie doświadczone i ostatecznie utracone nadal są dla wielu z nas żywym źródłem inspiracji, natchnienia, refleksji i ośmielam się dodać słowo „dumy”. Dumy z miejsca pochodzenia! Wiedza historyczna i faktografia zawarta w tej cennej książce dla wielu byłych mieszkańców Dawidowa, Gańczar i innych okolicznych miejscowości, a także dla ich potomków będzie ważnym składnikiem ich kresowej tożsamości i czynnikiem stymulującym myślenie o magicznym dla każdego miejscu „Skąd nasz ród”...

                     dr Tadeusz Samborski, prezes Stowarzyszenia Kulturalnego „Krajobrazy” w Legnicy

„Książka Dawidów koło Lwowa. Dzieje wsi i jej mieszkańców od najdawniejszych czasów do 1946 roku” to cenna i ważna pozycja dotycząca zarówno Kresów, jak i ziemi lwowskiej, która obowiązkowo powinna znaleźć się w księgozbiorze potomków tej miejscowości. Stanowi ona nieocenioną pomoc w badaniach genealogicznych, pozwalając dotrzeć do nawet XVII wiecznych przodków oraz poznać ich życie codzienne.                                                                                  dr Mirosław Czado

Monografia dra Dariusza Zielonki jest owocem żmudnej pracy naukowej i ogromnej pasji. Autor dotarł do setek oryginalnych dokumentów rozsianych po wielu archiwach. Rozmawiał z licznymi świadkami opisywanych przez siebie historii. Jednak znaczenie fundamentalne ma ogromna miłość Autora do dawnych kresów południowo-wschodnich. Monografia DAWIDÓW KOŁO LWOWA będzie lekturą obowiązkową dla wszystkich tych, u których słowo KRESY WSCHODNIE powoduje szybsze bicie serca.                                                                                                 dr Szymon Niedziela

niedziela, 30 stycznia 2022

Dawne boisko Skry Warszawa - dziś pomnik Wspólnego Męczeństwa Żydów i Polaków w Warszawie

Źródło: NAC
Przed wojną w tym miejscu przy obecnej ulicy Gibalskiego 21, w pobliżu cmentarza żydowskiego znajdowało się boisko klubu Skra. Z chwilą zajęcia Warszawy przez Niemców wydany został zakaz uprawiania sportu. 

Obelisk

Od 1940 do 1943 roku boisko stało się miejscem masowej eksterminacji Żydów i Polaków. Niemcy rozstrzelali tu i pogrzebali ponad siedem tysięcy osób. 


Grzebano tutaj również ciała ofiar egzekucji przeprowadzanych w innych miejscach na terenie getta m.in. 140 Polaków i Żydów rozstrzelanych 27 marca 1943 przez Niemców na Pawiaku w odwecie za akcję pod Arsenałem. 

Bezpośrednio po wojnie ekshumowano z tego miejsca ciała pomordowanych działaczy lewicowych, a następnie 6588 ciał zidentyfikowanych jako żydowskie.  Pozostały na nim jeszcze szczątki około trzystu Polaków i Żydów.


W miejscu egzekucji i pochówku postawiono w 1989 roku symboliczny pomnik. Jest to jedyny tego rodzaju w świecie pomnik, który wzniesiono na zbiorowej mogile rozstrzelanych w tym miejscu Żydów i Polaków.


Autor zdjęć: Dariusz Zielonka


piątek, 28 stycznia 2022

Cmentarz żołnierzy włoskich w Warszawie

Cmentarz Żołnierzy Włoskich to nekropolia znajdująca się na warszawskich Bielanach przy ul. Marymonckiej 40. Cmentarz, który został założony w 1926 r.

Il Cimitero dei Soldati Italiani è una necropoli situata nella Bielany di Varsavia in ul. Marymoncka 40. Cimitero fondato nel 1926.

Realizacja projektu odbyła się na koszt rządu Włoch. Z Włoch dostarczono kamienie nagrobne oraz elementy ogrodzenia. 

Il progetto è stato realizzato a spese del governo italiano. Lapidi ed elementi di recinzione sono stati consegnati dall'Italia.

Projekt utrzymany jest w monumentalnym stylu czasów Mussoliniego. Niewysokie ogrodzenie kamienne zdobią gałęzie wawrzynu i panoplia – tarcze legionów rzymskich.

Il progetto è nello stile monumentale dei tempi di Mussolini. Il basso recinto di pietra è decorato con rami di alloro e panoplie - scudi delle legioni romane.

Na cmentarzu pochowano 898 żołnierzy włoskich zmarłych w niemieckich obozach jenieckich na terenie Polski podczas I wojny światowej (w szesnastu rzędach).

Nel cimitero furono sepolti 898 soldati italiani morti nei campi di prigionia tedeschi in Polonia durante la prima guerra mondiale (in sedici file).

Na cmentarzu spoczywa także 1415 obywateli Włoch poległych lub zamordowanych w niemieckich obozach jenieckich i koncentracyjnych podczas II wojny światowej. 

Il cimitero riposa anche 1.415 cittadini italiani morti o assassinati nei prigionieri di guerra tedeschi e nei campi di concentramento durante la seconda guerra mondiale.

Na środku cmentarza znajduje się tablica pamiątkowa ku czci sześciu włoskich generałów (Spatocco, Andreoli, Balbobertone, Ferrero, Trionfi, Vaccaneo) zamordowanych przez oddział Waffen-SS 28 stycznia 1945 w Kuźnicy Żelichowskiej na terenie Wielkopolski.

Al centro del cimitero si trova una targa commemorativa in onore di sei generali italiani (Spatocco, Andreoli, Balbobertone, Ferrero, Trionfi, Vaccaneo) assassinati dall'unità Waffen-SS il 28 gennaio 1945 a Kuźnica Żelichowska nella Grande Polonia.








sobota, 22 stycznia 2022

Książka o Dawidowie koło Lwowa

Chciałbym podzielić się z Państwem informacją, że ukazała się moja książka "Dawidów koła Lwowa. Dzieje wsi i jej mieszkańców od najdawniejszych czasów do 1946 roku". Pracowałem nad nią 6 lat. Liczy 752 strony i zawiera unikalne fotografie. Monografia opowiada szczegółowo historię miejscowości podlwowskiej i wielu rodzin dawidowskich od średniowiecza do wysiedlenia w 1946 roku oraz pierwsze lata osiedlenia, w tym na Dolnym Śląsku. Obejmuje również historię pobliskich Gańczar, Krotoszyna, Czerepina i innych podlwowskich wsi. Książka jest szyta, w twardej oprawie.

Książkę można nabyć na allegro z autografem autora

https://allegrolokalnie.pl/oferta/dawidow-kolo-lwowa-ksiazka-z-dedykacja-autora

wtorek, 3 sierpnia 2021

Michniów - mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich


 12 i 13 lipca 1943 roku Niemcy spacyfikowali Michniów, za wspomaganie partyzantki AK, mordując co najmniej 204 osoby i paląc wieś. Obecnie znajduje się w Michniowie muzeum - mauzoleum upamiętniające 817 polskich wsi spacyfikowanych przez niemieckiego okupanta.

niedziela, 27 czerwca 2021

Rozstrzelani pod Ścianą Straceń w KL Auschwitz


Promocja nowej książki dr Adama Cyry i Jerzego Klistały dotyczącej martyrologii polskich więźniów w KL Auschwitz: Księga pamięci Więźniowie KL Auschwitz rozstrzelani pod Ścianą Straceń w latach 1941–1943. W spotkaniu obok autora dr Adama Cyry udział wzięli prof. Bogusław Kopka, dr Barbara Wojnarowska-Gautier, więźniarka KL Auschwitz, Jerzy Sawicki, prezes Towarzystwa Opieki na Oświęcimiem. Spotkanie zorganizował Marcin Kaczorowski, prezes Stowarzyszenia Zachowania Pamięci o Armii Krajowej oraz Komitet 14 czerwca.

piątek, 4 czerwca 2021

Niemieckie zbrodnie na Krecie w czerwcu 1941 roku

Już od pierwszych godzin niemieckiego desantu na Kretę w maju 1941 roku miejscowa ludność cywilna spontanicznie i masowo przyłączała się do walki po stronie regularnych wojsk alianckich. Kreteńczycy uzbrojeni w stare karabiny, widły, topory, a nawet noże, chwytali i zabijali pojedynczych niemieckich spadochroniarzy, a w miasteczku Kastelli-Kissamos zdołali nawet bez pomocy regularnego wojska rozgromić niemiecką kompanię. Po zakończeniu bitwy na początku czerwca Niemcy zemścili się na ludności wyspy za ich aktywny udział w walce przeciw ich inwazji. Na rynku Kastelli rozstrzelano 200 zakładników, wśród których znajdował się czternastoletni chłopiec. 3 czerwca wieś Kandanos została otoczona przez oddział strzelców górskich. Niemcy wymordowali wszystkich mieszkańców Kandanos (w większości starców), zabili wszystkie zwierzęta domowe, a na sam koniec podpalili wszystkie zabudowania. W obu wsiach Kandanos i Kondomari zostało zamordowanych około 200 cywilów, w tym kobiety i dzieci. Kreta była jednym z najciężej doświadczonych przez niemiecką okupację regionów Grecji. Do momentu wyzwolenia w maju 1945 roku z niemieckich rąk zginęło prawie 3500 mieszkańców Krety.

wtorek, 1 czerwca 2021

31 maja 1915 r. atak gazowy pod Bolimowen

W czasie I wojny światowej 31 maja 1915 roku pod Bolimowem Niemcy dokonali największego ataku gazowego na froncie wschodnim. Zginęło ponad 1000 żołnierzy rosyjskich, a ponad 9000 zostało zatrutych. Co czwarty z nich był Polakiem.

czwartek, 20 maja 2021

Dom Jana Długosza w Sandomierzu

W Sandomierzu znajduje się późnogotycki dom z XV wieku, ufundowany przez Jana Długosza, obecnie znajduje się w nim muzeum diecezjalne diec. sandomierskiej z bardzo ciekawymi zbiorami.